Kayseri Gevher Nesibe Darüşşifası

Kayseri Gevher Nesibe Darüşşifası
  • Önem : Dünyanın ilk tıp fakültesi
  • Yaptıran : Anadolu Selçuklu Hükümdarı I. Gıyâseddin Keyhusrev
  • Yapılış Tarihi : 1205- 1206
  • Yer : Kayseri- Yenice mahallesi

Günümüzde Erciyes Üniversitesi Tıp Tarihi Müzesi olarak kullanılan külliye, Gevher Nesibe Sultan adına yaptırıldı. Rivayete göre Gevher Nesibe Sultan, âşık olduğu bir kumandanla evlenmesine hükümdarın izin vermemesi ve bir süre sonra da kumandanın şehit düşmesi üzerine üzüntüsünden vereme yakalandı. Ölüm döşeğinde Gıyâseddin Keyhusrev ondan özür dileyerek son arzusunu sordu. Gevher Nesibe de kendisi gibi çaresiz hastaları tedavi edebilecek hekimlerin yetişeceği bir medresenin yapılmasını istediğini söyledi ve bütün servetini bu iş için bağışladı. Gıyâseddin Keyhusrev ikinci defa tahta çıktığında kız kardeşinin vasiyetini yerine getirmek üzere, medreseyi, arkasından da dârüşşifâyı yaptırdı ve inşaat iki yılda tamamlandı. Gevher Nesibe Sultan da medresenin içindeki türbesine gömüldü. XIII. yüzyılda bu tıp kurumunda eğitim, Gıyâsiyye’de teorik ve Şifâiyye’de pratik olarak sürdürüldü. Gıyâsiyye’de hocalar tarafından öğrencilere felsefe, din ilimleri, Arapça ve Farsça, anatomi, fizyoloji dersleri verildi, Ebû Bekir er-Râzî ve İbn Sînâ’nın eserlerinin yanında devrin en önemli tıp kitaplarıyla eski Yunan ve Roma kaynakları, özellikle de Hipokrat ve Galen’in Arapçaya tercüme edilmiş eserleriyle onlara karşı yazılmış olan reddiyeler okutuldu.

Anadolu’da İslâmî döneme ait en eski hastane olan külliyede klinik eğitim Şifâiyye’de hasta başında yapıldı. Osmanlı döneminde birkaç defa elden geçirilen külliyenin bilinen ilk onarımı, 1669’da vakıf mütevellisi İsmâil Efendi tarafından Mimar Ömer Beşe’ye Sultan Hamamı ile birlikte yaptırıldı. 1980 yılında Erciyes Üniversitesi tarafından, çeşitli mahallî kuruluşların katkılarıyla yeniden restore edilen binalar kalorifer, elektrik ve su tesisatları da eklenerek oturulabilir hale getirildi ve Tıp Tarihi Müzesi olarak hizmete sunuldu. Abidevî taç kapının geometrik süslemeli ve sivri kemerli bir kuşakla çevrelenen mukarnaslı kavsarası, üç taraftan örgü motifli bordür ve en dışta enli bir silme ile kuşatıldı, üst köşe yüzeylerine geometrik desen dolgulu iki büyük kabartma rozet yerleştirildi. Bunların ortasında, dikdörtgen bir taş üzerine oyulmuş, sekiz şeklinde tıbbı temsil eden karşılıklı iki yılan figürü ile aralarında on iki dilimli bir çarkıfelek madalyonu bulunur.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Köker, Ahmet Hulusi, Gevher Nesibe Darrüşifası, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 1996, 14

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun