Kavanoz Ahmed Paşa

  • Görev : Osmanlı Sadrazamı
  • Dönem : III. Ahmed
  • Ölüm : 1705

Biraz şişman ve kısa boylu olmasından dolayı Kavanoz lakabıyla anılan Ahmed Paşa birçok kaynakta uzunca bir süre kaldığı nişancılık görevinden dolayı Nişancı unvanıyla da anıldı. Hüseyin Hüsâmeddin’in rivayetine göre Amasyalı Hacı Ahmed Paşa’nın kölesi ve Hacı Efendizâde Sarı Mehmed Ağa’nın damadı Rus asıllı maktul Rıdvan Ağa’nın oğludur. Abaza Hasan isyanında babasının öldürülmesi üzerine Sivas Valisi Söhrap Mehmed Paşa tarafından himaye edildi; Vezir Hüseyin Paşa’ya takdim edildi. Ertesi yıl Enderun’a girdi ve bir süre burada eğitim gördü. Sır kâtipliği, has odabaşılık ve güğümcübaşılıktan sonra hazine kethüdâsı oldu. II. Süleyman’ın cülûsunu müteakip vezâretle Basra ve Musul valiliği yaptı. Bu arada Amcazâde Hüseyin Paşa’nın kızıyla evlendi. Halep valiliğinden Boğaz muhafızlığına getirildi. Ardından Sakız muhafızlığına ve Sayda valiliğine tayin edildi. Bozcaada’da ve Diyarbekir’de görev yaptı. Elmas Mehmed Paşa’nın sadrazamlığı döneminde emekliye ayrıldı. Kayınpederi Amcazâde Hüseyin Paşa sadrazam olunca bir süre Girit’te görev yaptıktan sonra merkeze çağrılıp nişancılık görevi verildi. Amcazâde’nin vefatı üzerine emekliye sevk edilip mallarına el konuldu. Bir süre kayınpederinin Anadoluhisarı’ndaki yalısında oturdu, bu sırada kendisine İstanbul Gümrüğü’nden yevmiye bağlandı.

Edirne Vak‘ası sırasında isyancılar tarafından önce sadâret kaymakamlığına, bir ay kadar sonra da sadrazamlığa getirilen Ahmed Paşa, âsilerle birlikte İstanbul’dan Edirne’ye hareket etti. Yapılan istişare toplantısında II. Mustafa’nın tahttan indirilmesi kararlaştırıldı, Şehzade Ahmed üzerinde ittifak edildi. Alınan bu kararlarda etkili olan Ahmed Paşa’ya, III. Ahmed’in cülûsundan sonra mühür gönderilerek sadrazamlığı resmîleştirildi. Kavanoz Ahmed Paşa’nın sadâreti sırasında yaptığı ilk icraatları çağdaşı tarihçi Silâhdar Mehmed Ağa tarafından İstanbul’daki saray mutfağının yiyecek ve içeceğini kesmesi, rüşvet kapısını açıp iki ayda bir mansıbı üç kişiye satması ve âdeta “firavunlaşması” şeklinde anlatılır. III. Ahmed, Ahmed Paşa’yı görevden almanın yollarını aramaya başladı. Gönderdiği bazı telhisleri hakkında açıklama yapmak üzere onu saraya davet etti. Bu sırada ulemânın da devreye girmesi, özellikle Şeyhülislâm İmâm-ı Sultânî Mehmed Efendi’nin padişaha vezîriâzamlık görevinin hakkını veremediğini söylemesi üzerine elinden sadâret mührü alındı, yerine Damad Hasan Paşa getirildi. Sadrazamlık müddeti üç ay kadardır. Ahmed Paşa vezirliği kaldırılarak Sakız adasına sürüldü, geçimi için kendisine bir miktar has tayin edildi. Ahmed Paşa’nın, vezir rütbesiyle tayin edildiği İnebahtı muhafızlığı sırasında yaşı elliyi geçmiş olarak öldüğü haberi geldi.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Özcan, Abdülkadir, Kavanoz Ahmed Paşa, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2016, Ek-1,sf:49-50

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun