Kâtip Çelebi

Kâtip Çelebi
  • Kişilik : Türk bilim adamı
  • Doğum : Şubat 1609 - İstanbul
  • Ölüm : 6 Ekim 1657 - İstanbul
  • Başlıca Eserleri : Cihânnümâ, Arapça Fezleke, Muhammediyye Şerhi, Levâmiˊ ü‟n-Nûr, Frenk Tarihi, Mizânü‟l-Hakk

Kâtip Çelebi, İslam medeniyetinin, Osmanlı bilim ve kültür dünyasının önemli bir siması, büyük bibliyograf yazarı ve coğrafyacısıdır. Asıl adı Mustafa olan ve Hacı Halife olarak da tanına Kâtip Çelebi, Doğu ilim ve kültür eserleri ile sınırlı kalmayan, Batılı bilim adamlarının eserlerini okuyan ve Batı’nın bilimsel ürünlerini kullanan Osmanlı aydındır. Babası tarafından iyi eğitim görmesi adına gayret gösterilen Kâtip Çelebi, iyi gözlemci, çağını anlamaya çalışan realist görüşe sahip bir aydın ve fikir adamı olarak karşımıza çıkmaktadır.

Onun dünyaya bakışını genişlettiği süreç, orduyla birlikte sefere çıktığı dönemlerde başladı. Çeşitli kültürler, coğrafyalar ve insanlar tanıdı. Farklı ülkelerde sahaflar gezerek değerli kitapları elde etti. On yıl süren seferlerden sonra ise kendisini tamamen ilme verdi. Gelecek on yılda farklı hocalardan ders aldı, bilimsel araştırmalar yaptı, değerli eserler yazdı ve birçok öğrenciye ders verdi. Okumaya düşkündü; özellikle tarih, biyografi ve coğrafya eserlerini okumaktan zevk alırdı. Ufuklarını genişletmek için Türkçe, Arapça ve Latince yazılı eserleri okurdu. Latinceden Türkçeye çeviriler de yaptı. Kâtip Çelebi; iyi huylu, az konuşan, ciddi ve hicivden hoşlanmayan bir kişiydi. İçki ve tütün içmezdi, tabiata ve özellikle de çiçeklere hayrandı. O, yansız ve hoşgörülü olduğundan herkesin saygısını kazanmıştır. Bu özellikler, Kâtip Çelebi’nin bütün eserlerinde mevcuttur. Kâtip Çelebi, sevgi ve hoşgörü çerçevesinde tasavvuf anlayışını bilinçli olarak seçer.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Orhan Saik Gökyay, Kâtip Çelebi, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2002, cilt.25, sf.36-40

Mariya Leontiç, Batı Dünyasına Pencere Açan Kâtip Çelebi’nin Makedonya İçin Önemi ve Değeri, 2013, sf.1-2

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun