Karl Jaspers

Karl Jaspers
  • Meslek : Filozof
  • Önem : Varoluşçuluk düşüncesinin kurucularından
  • Doğum : 23 Şubat 1883 – Oldenburg
  • Ölüm : 26 Şubat 1969 – Basel
  • Başlıca Eserleri : Genel Psikopatoloji, Dünya Görüşlerinin Ruhbilimi, Çağın Tinsel Tutumu, Felsefe ve Evren, Gerçek ve Bilim, Felsefe Düşüncesinin Küçük Çığırları

Varoluşçu düşüncenin kurucularından Alman filozof Karl Jaspers Oldenburg’da dünyaya geldi. Oldenburg Üniversitesi’nde tıp öğrenimi görmesinin ardından önce ruh hastalıkları alanında çalıştı, özellikle ruh sağlığından kaynaklanan insan sorunları üzerinde durdu. Felsefe ve Hristiyan tanrıbilimiyle ilgilendi. 1916-1921 arası psikyatri okuttuğu Heidelberg Üniversitesi’nde 1921 yılında felsefe profesörü olarak görev aldı. 1948’den emekliye ayrıldığı 1953 tarihine kadar Basel Üniversitesi’nde felsefe okuttu. Jaspers’in felsefe yönelimi ruh sağlığı ve ruj bilim alanındaki çalışmalarından kaynaklanır. Önce ruh sağlığı araştırmalarının tinsel bilimler yöntemine dayanması gerektiğini savunmuş, ruhbilimle ilgili sorunların çözümünde insanın bir bütün olarak ele alınmasını, onun ancak böyle bir tutumla anlaşılabileceği görüşünü ileri sürmüştür.

Jaspers’in felsefesinin odağı insanla bağlantılı varoluş sorunudur. Ona göre felsefenin temeli insanın benliğidir. Bu nedenle varoluşçuluk “bütün gerçek bilgilerden yararlanarak, bu bilgilerin üstünde bulunan ve insanın birliğini kapsayan alanı kapsama felsefesidir.” Jaspers’in varoluşçuluk anlayışına göre insan evrende tedirgin bir varlıktır, kaygı içindedir, çözemediği sorunlarla karşı karşıyadır. Bu nedenle “yeryüzü ataklarının altında kaymaktadır”, geleceğe güveni yoktur. Bu güvensizlik onu varlığın kaynağını aramaya, evrendeki yerini bulmaya itmiştir. Jaspers, varoluşla ilgili sorunların çözümünde varlığın araştırılmasının gerektiğini ileri sürer. Ona göre özü gereği bir metafizik niteliği taşıyan felsefenin varlığı ne olduğu, nerede bulunabileceği sorusunu kendisine sorması kaçınılmazdır. Yine ona göre, varlığın bütününü kavramanın olanağı yoktur, ancak bilinçle bilinebilir. Bu nedenle felsefenin bu varlık konusunda, daha öteye geçebilecek bir atılım göstermesi, varlığın kavranabilecek olanına yükselmeye çalışması gerekir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Tuncay Akgün, Karl Jaspers’de İmanın Temelleri, İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sayı.26, 2012

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, cilt.1, fasikül.1, İstanbul, 1983

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun