Karl Heinrich Menges

  • Meslek : Dilbilimci, Türkolog
  • Doğum : 22 Nisan 1908 - Frankfurt, Almanya
  • Ölüm : 20 Eylül 1999 - Viyana, Avusturya

Slav dilleri uzmanı ve Türkolog Karl Heinrich Menges’in dillere duyduğu ilgi on üç yaşında dedesinin Rusça gramer kitabını incelerken ortaya çıkmış ve daha o yaşlarda bu dilin Yunanca ile olan bağlantısını ortaya çıkarmaya çalışmıştır. Lise öğrenimi sırasında Yunanca ve Rusça dillerini öğrenmek için haftalık planlar yaparak hızlı bir şekilde kendini geliştirme amacı güttü. Bu azim dolu çalışmayla birlikte 6 ay gibi kısa bir süre içerisinde gazete ve kitapları okuyup anlayacak seviyeye geldi. Öğrenimini sürdürürken Latince ve Yunanca hocalarının ona destek vermesi, Hint-Avrupa dilleriyle tanıştırıp bu dillere dair edebiyat bilgisi almasını sağlamaları onun gelişimi için önemli bir kırılma noktası oluşturdu. Bu vesileyle dilbilim ile ilgilenmeye başlayan Menges, İngilizce, İtalyanca, eski Slavca, Türkçe ve bunlara komşu dillerle de ilgilendi. Lessing Lisesi'nden 1926 Şubatı ayında mezun olan Menges, Frankfurt Üniversitesi'nde ilk iki yarıyılda coğrafya, halk bilimi, meteoroloji, Çin bilimi, genetik, pratik kurslarla Rusça ve yeni Bulgarca' nın yanı sıra özel dersler alarak Osmanlı Türkçesi'ni öğrendi. Sonraki iki yarıyılda Münih'te okudu.

Türkoloji incelemeleriyle bilinen Karl Heinrich Menges, Osmanlı Türkçesi ve İslam kültürüyle ilgilenmesinin yanında bu alanı, Eski Türkçe ve Altayca’yı ele alıp Asya ve Sibirya’da konuşulan dilleri kapsayan bir daire içerisinde genişletti. Naziler tarafından göçe zorlanan Menges, ABD başta olmak üzere birçok ülkeden Rusça ve Slav dilleri öğretmenliği yapması için davet aldı. Onu davet edenler arasında Prag büyükelçisi Yakup Kadri Karaosmanoğlu da vardı. Yakup Kadri’nin teklifini kabul eden Menges 1937 yılında Ankara’ya geldi ve uygulamalı eğitimler verdi. Colombia Üniversitesi’nden gelen teklif üzerine ABD’ye gitti. Burada geniş çalışma imkânları buldu ve Colombia Üniversitesi müfredatına Türkçe dersini aldırdı. 1943-1944 yılları arasında aynı üniversitede Milli Savunma Bakanlığı’na Osmanlı Türkçesi dersleri veren Menges, 1947 yılında Profesör unvanı alınca Rusya dahil çeşitli ülkelerde dil araştırmaları yapmak için ilmi gezi yapma imkânına sahip oldu.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Mustafa S. Kaçalin, Karl Heinrich Menges, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2004, cilt.29, sf.136-137

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun