Kalavun

  • Görev : Memlük sultanı (1279-1290)
  • Ölüm : 1290

Suriye bölgesinde Memlük hâkimiyetini yerleştiren, devleti güçlendiren ve Memlük sultanları içinde bir hânedan kurmayı başaran Kalavun, Moğollar’ın Deşt-i Kıpçak’ı istilâsı sırasında esir düştü. Kalavun bir köle tüccarı tarafından Mısır’a götürülerek Eyyûbî Sultanı el-Melikü’l-Âdil’in memlüklerinden Emîr Alâeddin Aksungur es-Sâkī’ye satıldı. Ardından Eyyûbî Sultanı el-Melikü’s-Sâlih Eyyûb’a satılan Kalavun, âzat edilerek Ravza adasındaki Bahriyye Memlükleri adı verilen yeni askerî birliğe dahil edildi. Mensubu bulunduğu Bahriyye Memlükleri’nin liderlerinden Fârisüddin Aktay’ın Memlük Devleti’nin ilk sultanı İzzeddin Aybeg tarafından öldürülmesi üzerine bir kısım emîrler, Baybars ve diğer arkadaşlarıyla birlikte Suriye’ye kaçtı. Suriye Eyyûbî Hükümdarı el-Melikü’n-Nâsır Yûsuf’un hizmetinde geçirdiği üç yılın ardından Kerek hâkiminin hizmetinde çalışmaya başladı. Suriye Moğol saldırılarına uğrayınca arkadaşlarıyla beraber Mısır’a dönüp yeni sultan Kutuz’un hizmetine girdi. Kalavun daha sonra, Memlük Sultanı Kutuz’u ortadan kaldırıp tahta gelen I. Baybars el-Bundukdârî’nin yanında yer aldı. Baybars tarafından kendisine “mukaddemü elf” rütbesi verilen Kalavun, Moğollar’a karşı açılan seferde Fırat nehrini ilk geçen emîr olarak adını duyurdu.

Memlükler’in en büyük sultanlarından olan Kalavun, kızını Baybars’ın oğlu ve veliahtı Bereke’ye vererek sultanla akrabalık kurdu. Bereke’nin hükümdarlığı döneminde en nüfuzlu kumandan mevkiine yükseldi ve Ermeniler üzerine gönderilen ordunun başına getirildi. Bereke tahtı terk ederken yerine kendisinin sultan olmasını teklif ettiyse de kabul etmedi. Tahtın Baybars’ın oğullarında kalması gerektiğini söyleyerek henüz yedi yaşındaki Bedreddin Sülemiş’in tahta çıkmasını sağladı. Kalavun böylece devlet yönetimini resmen eline almış oldu. Kalavun bir taraftan da saltanata el koymak için gerekli hazırlıkları yaptı. Hükümdarlığının ilk günlerinde tahttan indirildikten sonra Kerek emîrliğine gönderilen Bereke’nin isyanıyla uğraştı. Ardından Dımaşk nâibi Sungur el-Eşkar bağımsızlığını ilân ederek bölgeyi hâkimiyeti altına aldı. Kalavun bazı vergileri kaldırdı, yaptırdığı arazi tahririyle bozulan iktâ sistemini düzeltti, ticareti geliştirmek için çeşitli devletlerle anlaşmalar imzaladı. Yemen, Hindistan, Habeşistan ve Seylan tüccarlarına imtiyazlar tanıdı. İmar işlerine de büyük önem veren Kalavun’un yaptırdığı binalar Memlükler döneminin en meşhur eserleri arasında yer aldı.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Yiğit, İsmail, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 24, 2001

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun