Kadınlar Halk Fırkası

  • Kuruluş Tarihi : 1923
  • Kurucusu : Nezihe Muhiddin

Milli Mücadele’ye sağladıkları katkıyla toplumsal düzlemde ön plana çıkan Türk kadınlarının siyasal örgütlenişi ilk olarak 1923 yılında “Kadınlar Halk Fırkası” çatısı altında gerçekleşti. Haziran ortalarında Darülfünun’da toplanan “Kadınlar Şuarsı”nde şekillenen fırka, Nezihe Muhiddin’in başkanlığında örgütlü bir yapı haline dönüştü. Partinin ikinci başkanlığını Nimet Remide yer alırken, yönetim kadrosunda Latife Bekir, Şükûfe Nihal, Matlube Ömer, Nesime İbrahim, Naziha, Tuğrul ve Faize hanımlar yer aldı. Partinin hükümete verdiği beyannamede kadınların toplumun ekonomik ve sosyal her alanında olması gerektiğine dair ifadeler yer alırken, ülkenin gerçek saadet ve kurtuluşunu sağlayacak ilkeler etrafında toplanan kadın aleminin toplum yaşamında etkin bir güç olacağı kaydedilmektedir. Her ne kadar fırka adını taşıyorsa Kadınlar Halk Fırkası’nın ana hedefi siyasi nitelikte değildi. Fırkanın kuruluşuna yer veren dönemin kadın dergisi “Süs”te, partinin kuruluş amacını şu şekilde yer almaktadır: “Muhtemel heyetin her şeyden evvel emeli kadınlık alemini bu harekete muktedir bir dereceye terfi ettirmek ve bilhassa memleketin içtimai ve iktisadi terakki gayelerinin tahakkukunu temin etmektedir. Bunun için bidayette kadınların tenvir, onların müstakbel vazifelerine ihzar etmek arzusundadırlar. Bu vazifeler de evvala analık, sonra da aile kadını vazifeleridir.

İkinci başkan Nimet Reminde verdiği bir demeçte, Kadınlar Halk Fırkası’nın Anadolu’da cehalet ve taassupla mücadele edeceğini kaydeder. Fırka genel sekreteri Şükûfe Nihal ise, parti politikasına daha geniş alan çizerek kadınların siyasal haklarını savunur. Diğer bir deyişle siyasal haklar uzak hedefler arasındadır. Kadınlar Halk Fırkası’nın kuruluşu dönem basınında farklı yorumlara neden oldu ve özellikle erkekler tarafından oldukça yadırgandı. Kamuoyunda ve siyasi alanda oluşan baskılar üzerine ve partinin kapanmaması adına Fethi Bey yönetime getirilir, ancak yine de Ankara’nın onayı alınamaz. Çünkü Ankara, bu dönemde tüm ulusu kapsayacak bir halk fırkası oluşturmaktadır. Mevcut yönetime göre bölücü nitelikte bir fırka günün koşullarına uygun düşmez. Bu süreçte parti kurma amacında olan kadınlara bir cemiyet kurmaları önerilir. Bu doğrultuda yine Nezihe Muhittin önderliğinde Türk Kadınlar Birliği kurulur. Ancak Türk Kadınlar Birliği de 1935’te İstanbul’da 12. Uluslararası Kadınlar Kongresi’ni yaptıktan on gün sonra Tek Parti yönetimi kararıyla kapatılır.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Zafer Toprak, Halk Fırkası’ndan Önce Kurulan Kadınlar Halk Fırkası, Tarih ve Toplum Dergisi, Mart 1988

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun