Kabakçı Mustafa İsyanı

  • Tarih : 25 Mayıs 1807 - 1808

Her zaman halkın huzur ve mutluluğu için çaba sarf eden padişah 3. Selim ülkenin yönetimi ile ilgili çeşitli yenileşme çabalarında bulundu. 3. Selim’in Nizamı- Cedid çabaları sadece askeri alanda sınırlı kalmamakla birlikte idari ve sosyal alanlarda da etkisini gösterdi. Bu yenileşme çabaları geleneksel değerlerden beslenen taraflarca dirençle karşılanıp, karşıt örgütsel tepkileri doğurdu. İstenen amaçlar bakımından kendi içinde tutarlı olmasının yanı sıra, halk, ordu ve yönetici zümrede yeterli destek sağlanamadı. Girişilen yenilik hareketleri bütün ülkenin içerisinde bulunduğu düzensizliği hedef aldığı için, özellikle ulemanın ve yeniçeri askerlerinin tepkilerine neden oldu. Halkın da bu tepkilere dahil olmasıyla olay giderek büyümeye başladı. Zira ıslahatlar için temel kaynak olan İrad-ı Cedid Hazinesi'nin masraflarının artmasıyla birlikte; halk yeni vergilerle mükellef tutuldu. Bu nedenle ekonomik sıkıntılar yaşamaya başlayan halk, belli kesimlerin lüks ve israf içerisinde yaşamasına itiraz ederek tepkilerini gösterdi.

Reayanın istek ve şikâyetlerini daima göz önünde tutan, onların arasında adaletin temini için gayret sarf eden III. Selim’in kendi çevresinde iyi bir ıslahat ekibi oluşturamaması ve destekleyicilerini kaybetmesi Kabakçı Mustafa İsyanı ile tahttan çekilmesine neden oldu. Kabakçı İsyanı ile başlayan yeni devir, yeniçerilerin devlet işlerine karıştıkları ve her türlü aşırılık sergiledikleri genel bir kargaşa dönemi oldu. III. Selim’i tekrar tahta geçirip Nizâm-ı Cedîd’i ihya etmek üzere bir karşı darbe teşebbüsünde bulunan Alemdar Mustafa Paşa’nın müdahalesi ve II. Mahmud’un tahta çıkarılmasıyla bu dönem sona erdi. İsyanın ardından Boğaz nâzırlığını vasfı kazanan Kabakçı Mustafa,  Alemdar Mustafa Paşa’nın yolladığı Pınarhisar âyanı Ali Ağa tarafından öldürüldü. Kabakçı İsyanı ile II. Mahmud’un Yeniçeri Ocağı’nı kaldıracağı tarihe kadar yenilenme ve yapılanma devri tamamen kapandı. İlerleyen zamanlarda devletin her anlamda karşılaştığı olumsuzlukların ana sebeplerinden birini teşkil etti.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Uğur Ünal, İdari Ve Sosyal Alanlarda Nizam-I Cedıd Çabaları, Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, Sayı 14, 2003

Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları, Sayı 9,  2008

Beydilli, Kemal, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 24, 2001

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun