Kaâni

  • Meslek : Şair
  • Doğum : 23 Eylül 1808 – Şiraz
  • Ölüm : 2 Mayıs 1854 – Tarhan
  • Başlıca Eserleri : Kitab-ı Perişan, Divan

Övgü şiirleriyle tanınan İranlı şair Kaâni Şiraz’da dünyaya geldi. Şiraz’da başladığı öğrenimini İsfahan’da tamamlayan, erken yaşta şiir denemesi yapan ve Habib mahlasını alan Kaâni, Horasan valisi Şücâüssaltana’nın dikkatini çekerek himayesine girdi. Vali, oğlu Oktay Kaân’ı metheden şiirlerinden dolayı ona Kaâni mahlasını verdi. Bir süre Şücâüssaltana’nın yanında kalan Kaâni sırasıyla Yezd, Kirman, Gîlân, Mâzenderan ve Azerbaycan’a seyahat etti. Bu seyahatlerinde birçok âlim ve şairle tanışıp onlardan faydalandı. Daha sonra Tahran’a giderek Kaçar hanedanından Feth Ali Şah’la tanıştı ve onun teveccühünü kazandı. Feth Ali kendisine “müctehidü’ş-şuarâ” lakabını verdi. Onun ölümünün ardından yerine geçen Muhammed Şah tarafından Hz. Peygamber’in şairi Hassân’a benzetildiği için Hassânü’l-Acem olarak adlandırıldı. Nâsırüddin Şah, Kāânî’yi sarayın resmi şairi yaptı ve melikü’ş-şuarâ mertebesine yükseltti. Nâsırüddin Şah’ın tahta çıkışından bir süre önce Tahran’a yerleşen Kaâni’nin sağlığı içki ve uyuşturucu madde yüzünden bozuldu ve Tahran’da öldü.

Şiirlerinde anlamdan çok Ahenge ve şekle önem veren Kaânî bir Batı dilini (Fransızca) bilen ilk İranlı şairdir. Ancak bunun şiirlerine herhangi bir etkisi olmamıştır. Ayrıca Arapça ve Türkçe de biliyordu. Şekil ve ahenk bakımından kusursuz olan şiirlerinde toplum hayatının bazı meselelerine de temas etti. Kaçar döneminin birçok şairi gibi kaside, musammat, gazel ve terkibibend türünde şiirler söylemiş, ayrıca hicivleri ve hezl şiirleriyle de dikkat çekmiştir. Kaâni’nin büyük bir bölümü kasidelerden oluşan yaklaşık 23.000 beyitlik divanı ilk defa Perişan adlı eseriyle birlikte Külliyyat ismiyle basılmış, bunu Tahran’da yapılan çeşitli baskıları takip etmiştir. Şairin, Kaçar Hükümdarı Muhammed Şah adına Ekim 1836 tarihinde tamamladığı ve Sa‘dî-i Şîrâzî’nin Gülistân’ını taklit etmek suretiyle yazdığı Perişan adlı mensur eseri 113 hikâye ve otuz üç öğütten meydana gelmektedir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Kurtuluş, Rıza, Kaâni, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2001, c.24, sf.1

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, cilt.1, fasikül.1, İstanbul, 1983

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun