John Humphrey Noyes

John Humphrey Noyes
  • Meslek : Vaiz
  • Doğum : 1811
  • Ölüm : 1886

New York’taki Oneida’da ütopik bir dini grubun kurucusu olan John Humphrey Noyes, evlilik ve cinsellikle ilgili radikal öğretileriyle adını duyurdu. Bir diğer taraftan cemaatinin sahip olduğu iyimserlik 19. yüzyıl Amerikan Hristiyanlığı’nda önemli bir uyanış yaşanmasına katkı sağladı. Vermont’daki Brattleboro’da doğan Noyes’in babası eyalet meclisi üyesiydi. Noyes, Darthmouth Koleji’ne gitti. Okuldan mezun olduktan sonra New Hampshire’da avukatlık yaptı. Vaiz Chariler Grandison Finney tarafından yapılan bir konuşmayı dinledikten sonra dini okula gitmeye karar verdi. Yale Üniversitesi’nde İncil okumaları yaptı. Özellikle Yuhanna İncili’ndeki bir pasaj onu çok etkiledi. Bu pasaja dayanarak Hz. İsa’nı MS 70 yılında dönmüş olduğunu iddia etti. Bu iddia Hz. İsa’nın gelişimin ardından başlayacak ve insanın mükemmelliği bin yıllık süren hali hazırda başlamış olduğu anlamına geliyordu.

Noyes’in bu tezi Hristiyan inançlarıyla çelişiyordu. 1834 yılında sapıklıkla suçlanarak Yale’den uzaklaştırıldı. Ancak mükemmeliyetçilik doktrini kendisine New York ve New England’da epey taraftar buldu. 1845 yılında Vermont’taki Putney’de ilk kutsal topluluğu kurdu. Üç yıl sonra ise grubunu Oneida’ya taşıdı. Noyes, insanın mükemmel ve günahlardan arınmış olduğuna inanıyordu. Bu nedenle geleneksel seks kalıplarını reddetti. Cinsel ilişkinin kanunda kısıtlanması için hiçbir neden olmadığını düşünüyordu. 1846 yılında karısı Harriet’i grubun bir başka erkek üyesiyle takas ederek fikirlerini bizzat kendisi hayata geçirdi. Ancak bu nedenle zina suçlamasıyla tutuklandı. Noyes 1879 yılında reşit olmayan bir kadını tecavüz etmekle suçlanınca Kanada’ya gitti. Yetmiş dört yaşında Ontario’da öldü.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun