Johann Wilhelm Zinkeisen

  • Kişiliği : Alman tarihçi, Şarkiyatçı
  • Doğum : 12 Nisan 1803 - Altenburg, Almanya
  • Ölüm : 5 Ocak 1863
  • Başlıca Eserleri : Osmanlı İmparatorluğu Tarihi, Osmanlı İmparatorluğu’nun Avrupa Tarihi, Başlangıç Tarihinden Bugüne Yunanistan Tarihi, Jakobenler Kulübü: İhtilâl Çağında Siyasal Partiler ve Siyasi Gelenek Tarihi

Osmanlı tarihi üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan Alman tarihçi ve şarkiyatçı Zinkeisen, Almanya’nın Altenburg şehrinde dünyaya geldi. Yükseköğrenimine öncelikle Jena ve Göttingen’de ilahiyat eğitimi alarak başlayan ünlü tarihçi, Dresden’de tarih üzerine yaptığı doktora çalışmasını tamamlayarak alanda uzmanlaşmaya yönelik önemli bir adım attı. Doktorasını tamamlamasının ardından Münih’e yerleşen Zinkeisen, Leipzing’de doçentlik çalışmasını bitirerek tarih ve siyasal bilimler alanında üniversite dışından doçentlik unvanını elde etti. Yunan tarihi üzerine yaptığı kapsamlı araştırmasını kitaplaştırdığı Yunanistan Tarihi’nin ilk cildini yayımlaması üzerine, bu başarılı çalışmadan dolayı Sachsen-Altenburg Dükü Friedrich tarafından profesörlük unvanıyla ödüllendirildi. Geniş bir Avrupa devletleri projesi hedefiyle yola çıkan Zinkeisen, eski hocalarından Arnold Hermann Ludwig Heeren ve Friedrich August Ukert tarafından yapılan Osmanlı tarihi yazımıyla ilgili teklifi kabul etti. Yaklaşık yedi cilt halinde 7000 sayfa süren bu Osmanlı tarihi çalışması, Zinkeisen’e tarihçiler arasında oldukça seçkin bir yer kazandırdı.

İlmi çalışmalarına durmaksızın devam eden Zinkeisen Paris’te bulunduğu süreçte dünya evine girdi. Osmanlı İmparatorluğu’nun Avrupa’daki Tarihi adlı sipariş eserinin ilk cildini 1840’ta Hamburg’da tamamladı. Ancak Zinkeisen’nin Osmanlı tarihi üzerine yaptığı ilmi çalışmalarını icra etme noktasında ciddi bir sorunu vardı. Türkçe bilmiyordu. Bu durum onun Osmanlı tarihi üzerine yaptığı araştırmalarını zorlaştırıyordu. Bu nedenle Joseph von Hammer’in de başyapıt olarak kullandığı Hoca Sâdeddin’e ait Tâcü’t tevârih adlı eserin Antoine Galland tarafından yapılan çevirisi gibi az sayıda bulunan kaynaklardan yararlanıyordu. Zinkeisen tarih yazım metodolojisi olarak klasik sebep ve sonuç ilişkisi ekseninde pragmatik yazım usulünün dışına çıkarak, olayların meydana gelişlerini gerçeğe uygun biçimde ele alıp kesintisiz anlatma yoluna gider. Yunanca ve Latince haricinde bütün Avrupa dillerini kullanma yetkinliğine sahip olan Zinkeisen, şahsen tanıma fırsatı bulamadığı Joseph von Hammer’e eserlerinin pek çok yerinde kaynak olarak değinir ve önsözlerinde bazı değerlendirmeler yapar. Onun yazdığı Osmanlı tarihi araştırmaları, kesin bir Osmanlı tarihinden ziyade önde gelen Avrupa devletlerinin Osmanlı Devleti ile olan ilişkilerine dair bilgiler sunmaktadır. Bununla birlikte araştırmalarında genelde yabancı elçilerin raporlarından hareketle kaleme aldıkları olayları onların gözüyle yazdığı için Osmanlı Devleti’nin gerçek tarihini anlatma noktasında noksanlıklar olduğuna dair fikirler mevcuttur.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Kemal Beydilli, Johann Wilhelm Zinkeisen, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2013, cilt.44, sf.446-448

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun