İznik Konsili

İznik Konsili
  • Önemi : Hristiyanlık tarihindeki ilk genel konsil
  • Tarih : 14 Haziran 325
  • Yer : İznik

Hristiyanlık’ta kiliseye bağlı bütün piskoposların katılımıyla düzenlenen, önemli dinî konuların tartışılıp karara bağlandığı genel konsillerin ilki olup İmparator I. Konstantinos’un daveti üzerine gerçekleştirildi. Konsil çoğu doğudan olmak üzere imparatorluğun her tarafından 300 civarında piskopos, çok sayıda rahip ve bazı filozofların da katılımıyla İznik’te sarayda düzenlendi. Havâriler döneminden itibaren Hristiyanlar, gerek itikadî konularda gerekse şeriatın uygulanmasında farklı yorumlara sahip olmaya başlamaları konsilin toplanma gerekliliklerindendi. Hristiyanlık her şeyden önce Îsâ Mesîh anlayışı üzerine temellenen bir inanca sahip olduğu için Îsâ’nın kimliğiyle insanî ve ilâhî tabiatı meselesi ilk dönemlerden itibaren asıl tartışma konusunu oluşturdu. Bugünkü Hristiyanlık dünyasının da büyük oranda kabul ettiği, Îsâ’da insanlık ve ilâhlık unsurlarının eş oranda bulunduğu fikri Hristiyanlığa göre Ortodoks çizgiyi temsil eder. III. yüzyılda Antakya ekolüne mensup Lucian’ın, Tanrı’nın ezelî kelâmından farklı olduğu, dolayısıyla Îsâ’nın Tanrı’dan farklı ve aşağı bir konumda bulunduğu şeklindeki görüşü, IV. yüzyılda talebelerinden Arius tarafından teslîs anlayışına karşı olan ve zamanla Ariusçuluk diye adlandırılan bir ekolün geliştirilmesine zemin hazırladı.

Arius’un fikirlerinin kısa sürede İskenderiye ve çevresinde din adamları ve halk arasında geniş ilgi uyandırması gelenekçi kilise çevrelerini rahatsız etti. Ariusçular’la İskenderiye piskoposu Alexander arasındaki teolojik görüş farklılıkları IV. yüzyılın Doğu Roma topraklarındaki bütün kiliseleri etkisi altına aldı, dinî birliği bozma yönünde ciddi bir tehdit unsuru haline geldi. Bunun üzerine Konstantinos, ihtilâfın giderilmesi ve başka konuların da ele alınması için batının ve doğunun bütün piskoposlarını davet ettiği ilk ekümenik konsili İznik’te toplamaya karar verdi. Hristiyanlık tarihinin “İznik inanç esasları” olarak bilinen ilk ekümenik âmentüsü kabul edildi. İznik Konsili’nin Îsâ ile ilgili kararındaki temel kavramı “aynı özden” ifadesi oluşturuyordu. Katolik görüşü yansıtan bu kavram doğulu piskoposların çoğunluğunca beğenilmedi. Konsil, ekümenik inanç esasları oluşturmanın ötesinde Ariusçuluğu sindirmek için gerçekleştirildi, inanç esasları da bu amaca yönelik hazırlandı. Hıristiyanlık’ta inanç esasları tartışmaları sonradan gerçekleştirilen I. İstanbul, Efes ve Kadıköy konsillerinde de devam etti, günümüzde üç büyük Hıristiyan mezhebi tarafından kabul edilen “İznik-İstanbul iman esasları” bu konsillerin ardından son şeklini aldı.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Sinanoğlu, Mustafa, İznik Konsili, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt:23, 2001, s:549-552 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun