İsmail Hakkı Eldem

İsmail Hakkı Eldem
  • Meslek : Yazar, mütercim
  • Doğum : Şubat 1871 - İstanbul
  • Ölüm : 13 Mart 1944 - İstanbul
  • Başlıca Eserleri : Müntehabât-ı Terâcim-i Meşâhir, Türk Muharrirleri, Muasır Şairlerimiz, Osmanlı Meşâhîr-i Üdebâsı, Sevdâ-yı Hazân yahud Teessür,

Son devrin tanınmış biyografi yazarı olan İsmail Hakkı Eldem Tophâne-i Âmire Jurnal Kalemi mümeyyizi Câvid Bey ile Fatma Hanım’ın oğludur. Fevziye Rüşdiyesi’ni ve Mülkiye Mektebi’nin idâdî ve yüksek kısımlarını bitirdi. Hariciye Nezâreti Şehbenderlik İşleri Kalemi’nde üçüncü kâtip olarak memuriyet hayatına başladı. Aynı dairede ikinci mümeyyiz (1895), serhalife (1897), müdür muavini (1899) ve müdür (1908) oldu. 1909’da Marsilya, 1918’de Münih başkonsolosluğuna atandı. İkinci Damad Ferid hükümeti zamanında konsolosluktan azledildi. Uzun süre açıktan maaş aldıktan sonra 1925’te kendi isteğiyle emekliye ayrıldı. Mülkiye Mektebi’nin en çalışkan öğrencilerinden olan İsmail Hakkı’nın kuvvetli bir Fransızca’sı vardı. Öğrencilik yıllarında Nahl-i Emel dergisindeki kalem tecrübeleriyle başlayan yazı hayatı Mekteb dergisinde şiirler, edebiyat incelemeleri, değişik konularda yazılar ve tercümelerle devam etti. 1891-1894 arasında başmuharrirliğini de yaptığı Mekteb dergisi, ara neslin ve Servet-i Fünûncular’ın toplandığı edebiyat ocaklarından biri oldu. Halit Ziya Uşaklıgil, derginin bu rolü üstlenmesinde İsmail Hakkı’nın şahsiyetinin önemli payı olduğunu Kırk Yıl adıyla yayımladığı hâtıralarında vurgular.

Önemli ve çok sayıda eserin tercümesine katkı sağlayan İsmail Hakkı’nın bu dergideki yayınları arasında, Çiftlikte adlı bitmemiş bir romanıyla Ali Şîr Nevâî üzerine birkaç sayı devam eden uzun bir incelemesi yer aldı. 1891 yılından itibaren şiir, biyografi ve inceleme kitapları yayımlayan İsmail Hakkı, 1895’ten sonra ölümüne kadar kendini tamamen tercüme çalışmalarına verdi. İsmail Hakkı, Mekteb dergisindeki yazıları ve ilk biyografik çalışmalarıyla edebiyatın bazı meselelerine vukufla eğildi, şiir değerlendirme ve tahlillerinde devrine göre önemli bazı adımlar attı. Ancak çok genç yaşında bu tür yayınları bir tarafa bırakıp tamamen tercüme alanına geçmesi, adının edebiyat çevrelerinde unutulmasına sebep oldu. İsmail Hakkı’nın çok sayıda tercüme kitapları arasında Lamartine, Baudelaire, Maurois, Bourget, Shakespeare, Flaubert, Tolstoy gibi Batılı yazarlardan roman ve şiir tercümeleri ile iki uzun hikâyeyi ihtiva eden İki Hakikat adlı adapte bir kitabı da vardır. Amatör tarzda yağlı boya resim merakı da olan İsmail Hakkı Eldem, büyük ressamlardan Osman Hamdi Bey’in kardeşinin kızı Azize Hanım’la evliydi. Son devir mimarlarından Sedat Hakkı Eldem onun oğludur.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Okay, M. Orhan, İsmail Hakkı Eldem, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 11, 1995

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun