İsmail Hakkı Bursevi

  • Meslek : Şair, yazar
  • Doğum : Ekim 1653 - : Bulgaristan, Aydos
  • Ölüm : 20 Temmuz 1725 - Bursa
  • Başlıca Eserleri : Esrârü’l-hac, Tuhfe-i Recebiyye, Kitâbü Nakdi’l-hâl

Edebiyat tarihimizde, özellikle mutasavvıf şairler arasında kendi hayatına dair çok ayrıntılı ve önemli bilgiler vermiş olan İsmail Hakkı uzun süre Bursa’da yaşadığı için Bursevî, bir süre Üsküdar’da ikamet ettiği için Üsküdârî, Celvetiyye tarikatına mensup olduğu için Celvetî adlarını kullandı. Özellikle Bursevî nisbesiyle meşhur oldu. Zeyrek Camii’nde halvete giren İsmâil Hakkı doksan gün süren halvetten çıkınca dervişlere hizmetle görevlendirildi. Muhtelif camilerde vaaz etmeye, isteyenlere zâhirî ilimlere dair dersler vermeye başladı. İsmâil Hakkı IV. Mehmed’e nasihatte bulunmak üzere Edirne’de bulunan Osman Fazlı tarafından Edirne’ye çağrıldı. Şeyhinin evinde üç aya yakın bir süre misafir kaldı ve onun gözetiminde Fuṣûṣü’l-ḥikem’i okuma imkânı buldu. Bursa halifesi Sun‘ullah Efendi’nin vefat etmesi üzerine Bursa’ya halife olarak tayin edildi. Bursa’da ikametinin ilk zamanlarında kendini riyâzete verdiğinden oturacak ev ve geçimini temin hususunda sıkıntılar çekti.

Vahdet-i vücûd anlayışına sıkı sıkıya bağlı olan İsmâil Hakkı yüzden fazla eser yazdı. Muhyiddin İbnü’l-Arabî’ye duyduğu sevgi sebebiyle Şam’a gitti. Şam’da on kadar eser kaleme aldı. Mevlevîliğin Şems kolu ve Bayramî Melâmîleri dışında bütün tasavvufî çevrelerde geniş kabul görmüş, birçok eseri basılmış ve yaygın biçimde okunmuştur. Askerin moral gücünü arttırmak için II. Mustafa’nın daveti üzerine katıldığı I ve II. Avusturya seferlerinde yaralanarak Bursa’ya döndü. Hacca gitti, yedi ay kadar Mekke ve Medine’de kaldı. Hac dönüşünde Medine ile Tebük arasındaki Ulâ yakınlarında eşkıyanın baskınına uğradı, canını zor kurtardı. İsmâil Hakkı, Üsküdar Ahmediye Camii’nde cuma vâizi olarak görev yaparken hakkında vaazlarında vahdet-i vücûd meselesinden bahsettiği, İslâm akîdesine aykırı sözler sarfettiği iddiasıyla takibat açıldı. Pek çok kişinin şahitliğiyle suçlamanın asılsız olduğu anlaşıldı. Bu olayın ardından İstanbul’dan ayrılıp Bursa’ya döndü. Kendi imkânlarıyla bir cami inşa ettirdi. Son yıllarını da irşad faaliyeti ve eser telifiyle geçiren İsmâil Hakkı vefat etti.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Namlı, Ali, Türkiye diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt 23, 2001

Çeltik, Halil, İlmi Araştrımalar, Sayı 22, 2006

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun