İrfan Paşa

  • Meslek : Divan şairi
  • Doğum : Şubat 1815 – İstanbul
  • Ölüm : 24 Kasım 1888
  • Başlıca Eserleri : Mecmua-i İrfan Paşa

Eski divan şiirinin savunucularından Osmanlı divan şairi İrfan Paşa, İstanbul’da dünyaya geldi. Dokuz yaşında babasını kaybeden İrfan Paşa, üvey babası Silâhşorân-ı Hâssa’dan Ali Rifat Bey’le Manastır’a gitti. 1826’da defterdar mektupçusu odasında, daha sonra Mısır kethüdâsı Necib Efendi ile Edirne ve Vidin Valisi Ağa Hüseyin Paşa’nın yanında kâtiplik yaptı. Darphane Defterdarı Ali Rıza Efendi’ye mühürdar, Mansûre Defterdarlığı Mektûbî Kalemi’ne memur oldu. İrfan Paşa, şıkk-ı evvel defterdarlığının maliye nezâretine çevrildiği 1 Mart 1838 tarihinden itibaren bu teşkilâtın çeşitli kademelerinde görev aldı. İbnülemin Mahmud Kemal’in bildirdiğine göre, kendisini himaye eden Mûsâ Saffetî Paşa’nın azledilmesi üzerine yerine geçen Mehmed Hasib Paşa’ya karşı toksözlü davranışından dolayı emekliliğini istemek zorunda kaldı. Daha sonra yeniden memuriyete dönerek Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliyye ve Dîvân-ı Ahkâm-ı Adliyye üyesi, vezir rütbesiyle Edirne valisi, Şûrâ-yı Devlet reis vekili, Me’mûrîn Muhâkemât Dairesi reisi ve Mahkeme-i Temyîz reisi oldu. 1886 Temmuzunda emekliye ayrıldı. İstanbul’da vefat etti.

İrfan Paşa’ya şiir sevgisini ve bilgisini kendisine genç yaşta Arapça ve Farsça öğreten üvey ağabeyi Daniş Bey oldu. Gelişkin bir şiir kültürüne sahip olan İrfan Paşa’nın basılmış tek eseri olan Mecmûa-i İrfan Paşa, şiir ve nesirlerden meydana gelen doksan iki sayfalık bir kitaptır. Mukaddimesinde şiirlerinin çoğunu, münşeatının ise az bir kısmını topladığını söylediği mecmuada bir münâcât, bir na‘t, dört tahmîs, bir müseddes, kırk üç gazel, iki şarkı ve bazı tarih manzumeleri yer alır. Gazelleri arasında bulunabilecek birkaç güzel örnekten biri “nedir bilmem” redifli olanıdır ki bu şiirin, Abdülhak Hâmid’in “Bir Hüsnün Hüznü” şiirine ilham kaynağı olduğu anlaşılmaktadır. Târîh-i Atâ’nın ilk cildinin baş tarafındaki takrizler arasında kısa bir yazısı bulunan İrfan Paşa’ya edebiyat tarihlerinde yer verilmesi Nâmık Kemal’in kendisi için yazdığı tenkit dolayısıyladır. Onun, Mecmûa-i İrfan Paşa’nın mukaddimesinde eskilerin yolunu beğenmeyen yeni yetişmeler) elinde ziyan olan eserlerden bahsetmesi, Nâmık Kemal’in divan şiiri için yaptığı tenkitlere yeni bir hedef teşkil eder.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Albayrak, Nurettin, İrfan Paşa, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2000, c.22, sf.444

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, cilt.1, fasikül.1, İstanbul, 1983

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun