İmadüddin Zengi

  • Önem : Zengîler’in kurucusu ve ilk hükümdarı (1127-1146)
  • Babası : Kasîmüddevle Aksungur
  • Ölüm : 1084- 1087 (?)- Halep

Selçuklu komutanı Kasîmüddevle Aksungur’un oğlu olan Zengi, Zeengi hânedanının kurucusuydu. Eğitimini Musul’da aldıktan sonra ilk savaş tecrübesini de Âmid kuşatmasında edindi. Kahramanlıkları ve cesareti ile tanınan Zengi önemli devlet görevlerinde yer aldı. Musul Çökürmüş’ün eline geçince Zengî onun himayesine girdi. Haçlılar’a karşı düzenlenen seferlere katılan Zengi içeride siyasi birliği sağlamak, dışarıda Haçlılara karşı savaşmak suretiyle dikkatleri üzerine çekti. Haçlı saldırılarına maruz kalan ve giderek yıpranan İslâm dünyasında parlayan bir isim haline geldi. Urfa Haçlı Kontluğu’nu ortadan kaldıran Zengi girişimleri sonucu elde ettiği başarılar ile dikkatleri üzerinde tutmaya devam etti. Zengî’nin Musul hâkimliğinden Câber kalesinde hançerlenip öldürülmesine kadar süren 20 yıllık yönetim hayatı İslam beldelerine karşı girişilen saldırılar ile başarılı mücadelelerle geçti. Onun dönemi Müslümanların sarsıaln güven duygularını yeniden inşa edildiği bir dönem oldu. Aldığı eğitim ile savaşçı kişiliğini pekiştirmeyi başaran Zengi seçkin bir devlet adamı olarak tanındı. Örnek bir Müslüman devlet adamı portresi çizen Zengi adaleti, kahramanlığı, cesareti, siyasi dehası ile örnek bir kişiliğe sahipti.

Cesareti, kahramanlığı ve başarıları ile tanınan İmâdüddin Zengî sert ve tavissiz bir kişiliğe sahipti. Sert mizaca sahip olmasına rağmen adaleti sayesinde halk tarafından sevilirdi. Haçlılar’a karşı kazandığı zaferler kendisine büyük saygı duyulmasını sağladı. Adalet duygusu gelişmiş bir kişiliğe sahip olan Zengi güçlülerin karşısında zayıfların haklarını savunurdu. Kötü durumdaki ülke topraklarını kendi döneminde geliştiren Zengi sadece maddi kazanımlar değil halkın manevi duygularını da beslemekten geri kalmadı. Onun döneminde nüfus arttı. Öte yandan asker eşlerinin korunmasında da hassasiyete sahipti. Onlara karşı işlenmiş suçları affetmeyen Zengi bu tür suçları ağır cezalarla yargılardı. Askerlik ve savaşta başarılı olduğu kadar imar ve inşa alanında başarılı faaliyetlere imza atan Zengi’nin öldüğünde dört oğlu ve bir kızı vardı. Vefatının ardından Seyfeddin Gazi Musul’a, Nûreddin Mahmud Halep’e hâkim oldu.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Öğün Bezer, Gülay, İmadüddin Zengi, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2013, c.44, sf.258-261

Gürbüz, Osman, ‘XII. Yüzyıl İslâm Dünyasında Örnek Bir Yönetici: İmâdeddin Zengî’, Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2012, sayı 38, sf. 51-66

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun