II. Mesud

  • Görev : Anadolu Selçuklu Hükümdarı
  • Doğum : ?
  • Ölüm : 1308 - Kayseri
  • Ebeveynler : II. İzzeddin Keykavus

II. İzzeddin Keykavus Kırım’da ölünce Gıyaseddin Mesud deniz yoluyla Sinop’a geldi. Kastamonu uç beyi Çobanoğlu Muzafferüddin Yavlak Arslan onu alıp önce Moğol Valisi’ne ardından İlhanlı Hükümdarı Abaka Han’a götürdü. Abaka Han Erzurum, Erzincan, Sivas, Diyarbekir ve Harput’un idaresini Mesud’a tahsis etti ve bir müddet onu Tebriz’de yanında tuttu. Abaka Han’ın ölümünden sonra yerine geçen Ahmed Teküder, Anadolu Selçuklu topraklarını onunla III. Gıyaseddin Keyhusrev arasında paylaştırdı. Daha sonra onun yerine Argun Han geçince Mesud’u Anadolu Selçuklu sultanlığına tayin etti. III. Gıyâseddin Keyhusrev öldürüldü. Sultan Mesud’un Anadolu Selçuklu tahtına oturması uzun zamandır rahat yüzü görmeyen halk için bir ümit ışığı oldu. Ancak o da kendinden önceki hükümdarlar gibi “gölge sultan” olmaktan öteye gidemedi. Bu devirde ülke Moğol kumandanları ile İlhanlılar adına Anadolu’yu idare eden valilerin hakimiyeti altındaydı.

Anadolu Selçuklu Devleti hem İlhanlılar’a haraç ödüyor, hem de Anadolu’da bulunan Moğol şehzade ve kumandanlarının idaresindeki orduların ihtiyaçlarını karşılıyordu. Anadolu’ya Moğol ordularının gelmesi halktan alınan vergilerin artması, açlık ve sefalet demekti. Anadolu halkı bir taraftan Moğollar’ın baskısı sonucu artan vergileri ödemek, diğer taraftan Türkmen saldırılarına dayanmak ve Selçuklu devlet adamlarının yolsuzluklarına katlanmak zorunda bırakılıyordu. Sultan Mesud kendisine karşı ayaklanan Eşrefoğulları üzerine hareket edince Konya’nın korumasız kaldığını gören ayak takımı şehri yağmaladı. Kargaşa ancak Mesud’un geri dönmesiyle sona erdi. Anadolu’ya Geyhatu, ardından Baydu ve sonunda Gazan Han hakim olduğunda Sultan II. Mesud buradan uzaklaştırılarak Hemedan’da ikamete mecbur edildi. Yerine 1298 yılında kardeşi Feramurz’un oğlu III. Alaeddin Keykubad Selçuklu tahtına geçirildi. III. Alaeddin Keykubad Moğol noyanları gibi halktan paralar topladı. Sivas, Malatya, Divriği ve diğer yerlerde yaptığı zulüm ve haksızlıklar Moğollar’ı bile rahatsız ettiğinden tahttan indirilip yerine II. Mesud 1302 yılında ikinci defa Anadolu Selçuklu tahtına çıkarıldı. İkinci hükümdarlık döneminde de başarısız olan Sultan Mesud, uzun süre hasta yattıktan sonra hayatını kaybetti. Tartışmalı olmakla birlikte genellikle kabul edilen görüşe göre II. Mesud Anadolu Selçuklu Devleti’nin son hükümdarıdır. Günümüze intikal etmiş olan son Anadolu Selçuklu sikkeleri de Sultan II. Mesud’a aittir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Kesik, Muharrem, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2004, cilt: 29, sayfa: 342 - 344

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun