II. Bayezid Darüşşifası

II. Bayezid Darüşşifası
  • Önem : Osmanlı döneminde ruh hastalıklarını tedavi etme amaçlı kurulan hastane
  • Yapılış Tarihi : 1484-1488
  • Mimarı : Mimar Hayreddin
  • Yer : Edirne

Avrupa’da akıl hastalarının yakıldığı bir devirde ruhsal sağlık sorunları olan kişileri tedavi etmek amacıyla kurulan ve Osmanlı devri hayır binaları arasında apayrı bir yeri olan darüşşifa gerek mimarisi gerekse işlevi bakımından oldukça ilgi çekicidir. II. Bayezid’in 1484-1488 yılları arasında Mimar Hayreddin’e yaptırdığı bilinen külliyenin içinde yer alan darüşşifa için eldeki vakfiyede böyle bir hizmetin sözü edilmemekle birlikte Evliya Çelebi, burada akıl hastalarının musiki ile tedavi gördüklerini ve bu yüzden haftada üç gün çeşitli çalgılar çalan bir musiki heyetinin hastalara konser verdiğini yazar. Darüşşifa 1876 harbine kadar çalışmış, sonra bir ara boşaltılmış, geçen yüzyılın sonlarında tekrar kullanılırken Balkan Harbi sırasında kapanarak harap olmaya terkedilmiştir. Ancak son yıllarda ciddi surette tamir edilip Trakya Üniversitesi’ne verilmiştir.

Darüşşifanın dikdörtgen biçimindeki ilk avlusunun bir tarafında sütunlu bir revakın gerisinde ocaklı ve kubbelerle örtülü altı hücre sıralanır. En başta helâlar vardır. Revak galerisinin üstü tonozla örtülüdür. Avlunun karşı köşesinde ise biri tonozlu, üçü fenerli kubbeli dört mekândan meydana gelen bir bölüm yer alır. Hemen dışında bir de kuyu bulunan ve ne işe yaradığı tam olarak kestirilemeyen bu bölüm bazılarına göre çamaşırhane, mutfak ve erzak ambarıdır. Yanında bir kuyu bulunması bu tahmini destekler.  Avluya açılan bir eyvanın dip duvarındaki güzel bir taçkapı ikinci avluya girişi sağlar. Eyvanın iki yanında yalnız birinci avludan girilebilen kubbeli bölümler vardır. Ne işe yaradıkları anlaşılamayan bu dikdörtgen bölümler de ocaklı olup her biri birer kemerle ayrılmış kubbeli ikişer bölümden oluşmuştur. Darüşşifanın mimari bakımdan en ilgi çekici kısmı üçüncü bölümüdür. Burası altıgen bir plana göre düzenlenmiş olup ortada bulunan yine altıgen sofaya altı eyvan açılır. Bunlardan dördünün içlerinde oturma sekileri vardır. Beyazıt Külliyesi’nin darüşşifası, Türk hastane mimarisinin başka bir benzeri olmayan çok değerli bir eseridir. 

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Semavi Eyice, II. Bayezid Cami ve Külliyesi, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt.6, 1992

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun