İbrahim Edhem Paşa

  • Görev : Osmanlı devlet adamı, Sadrazam, Maden mühendisi
  • Doğum : 1821 - Sakız, Yunanistan
  • Ölüm : 20 Mart 1893 - İstanbul

Asabi mizacıyla hafızalarda yer edinen Osmanlı devlet adamı ve sadrazamı İbrahim Edhem Paşa, Sakız’da dünyaya geldi. Rum asıllı olan Paşa Rum ayaklanmaları sırasında Sakız asillerinin isyanlarının bastırıldığı dönemde İstanbul’a getirildi. İlköğrenimini Hüsrev Paşa’nın konağına gelen hocalardan alan Edhem Paşa, Hüsrev Paşa’nın diğer çocuklarıyla birlikte eğitimine devam etmek için Paris’e gönderildi. Burada Barbet Enstitüsü’nü tamamlayan Edhem Paşa, 1839 yılında da Yüksek Maden Okulu’nu tamamladı. Alanıyla ilgili teknik gözlemler yapmak amacıyla bir süre Avrupa’da kalmasının ardından İstanbul’a geri döndü. Dönüşünün ardından Miralay rütbesiyle devlet hizmetine giren Edhem Paşa memur oldu, ardından Sarıyer bakır madeni ve Gümüşhacıköy madeni müdürlüklerinde bulundu ve çeşitli memurluk görevleri icra etti.

Fransızca’ya iyi derecede hakim olan Edhem Paşa, sarayda bulunduğu süreçte Sultan Abdülmecid’e Fransızca dersleri verdi. Kırım Harbi esnasında bazı meselelerin çözümü için Sırbistan’a ardından ise Kırım’a gönderildi. Adım adım yükselen kariyerinde Mustafa Reşid Paşa’nın da desteğiyle vezirlik makamını elde etti, ancak dış meselelerdeki yetersizliği nedeniyle görevinden azledildi. Belirli bir dönem Ticaret nazırı olan Edhem Paşa, meselelere yeteri kadar vakıf olmadığı gerekçisiyle bu görevinden de azledildi. İstanbul’da toplanan Tersane Konferansı’nda ikinci murahhas olarak Osmanlı Devleti’ni temsil eden Edhem Paşa, asabi mizacı sebebiyle müzakereler sırasından Fransa murahhasının Osmanlı Devleti aleyhine söylediği hararet içerikli sözlerine karşılık vermekten çekinmedi. Bu olayın geçtiği yıl içerisinde Devlet Başkanı oldu. Asıl mesleği olan maden mühendisliği kadar tabi ilimlerde de derin bilgi birikimine sahip olan Edhem Paşa, çok iyi derecedeki Fransızca’sının yanı sıra Almanca’ya da hakimdi. Ondalık sistemin Osmanlı Devleti’nde tanınmasını sağlayan Edhem Paşa, çeşitli yayınlarda da bulundu. 1873 Viyana sergisi için Usûl-i Mi'mâr’î-i Osman’i adıyla üç dilde neş­redilen eseri Ahmed Vefik Paşa ile birlikte hazırlamış, ayrıca Endülüs Tarihi adlı eserin 1. cildini kaleme almış, diğer kısımlarını ise Ziya Paşa tamamlayarak kendi adına neşretmiştir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Mahir Aydın, İbrahim Edhem Paşa, Diyanet İslam Ansiklopedisi, cilt.10, 1994

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun