İbrahim Abdülkadir Meriçboyu

İbrahim Abdülkadir Meriçboyu
  • Doğum : 1917/İstanbul
  • Ölümü : 1 Mart 1985/İstanbul
  • Meslek : Şair, çevirmen

A.Kadir ya da tam adıyla İbrahim Abdülkadir Meriçboyu, 1917 yılında İstanbul’da Eyüp’te dünyaya gelmiştir. Küçük yaşlarda hem annesini hem de babasını kaybetmiştir.

Eğitim Hayatı 

Ortaöğrenimini 1933’te Eyüp Ortaokulu’nda tamamladı ve 1936 yılında Kuleli Askeri Lisesi'nde tahsiline devam etti. Liseyi bitirmesinin ardından Kara Harp Okulu’na başladı ve 1938’de Harp Okulu’nda son sınıf öğrencisi iken zararlı kitaplar okuduğu gerekçesiyle okuldan atıldı ve Nazım Hikmet ile beraber tutuklanıp on ay hapse mahkum edildi.

Ankara Cezaevi’ndeki hapis hayatı bittikten sonra askerlik görevini yerine getirmek için Çorum, Diyarbakır ve Sapanca’ya gitti. Askerliğini er olarak tamamladı. Askerliğinin bitmesiyle beraber 1941 senesinde İstanbul Hukuk Fakültesi'ne girdi. 

Edebi Hayatı

 


Şiire, annesinin ölümünün etkisiyle başlayan A. Kadir, önceleri Faruk Nafiz Çamlıbel ve Necip Fazıl Kısakürek etkisinde şiirler kaleme aldı.

Lise son sınıfta Nazım Hikmet’in şiirlerini okumaya başladı ve bu şiirler onu derinden etkiledi. A. Kadir’in şiir ve dünya görüşünü değiştirdi. Nazım Hikmet’le beraber 1940 kuşağı toplumcu şairleri arasında sayılır.

Ses ve Edebiyat isimli dergilerde yayımlanan ilk şiirleri Nazım Hikmet’ten etkilenmiş olmasının ürünüdür.

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde okurken arkadaşlarıyla birlikte Yürüyüş dergisini çıkarıyor ve aynı zamanda Tan gazetesinde düzeltmenlik yapıyordu.

1943'te yayımladığı Tebliğ adlı şiir kitabnı yayımladı. Bu kitabında savaşa karşı şiirler yazdı ve ayrıca yoksul insanların duygularını konu edinen şiirler de kaleme aldı.

Bu kitabı, çok geçmeden yasaklandı ve piyasadan toplatıldı. Hatta A. Kadir’in sürgüne gönderilmesine sebep oldu. İstanbul'da bulunması sakıncalı görülen kişilerle birlikte sıkı yönetim tarafından sürgüne gönderildi.

Sürgünlük dönemini Muğla, Kırşehir, Balıkesir, Konya, Muğla ve Adana'da geçirdi. Bu süre zarfında boş durmadı ve şiirler yazmaya devam etti. Fakat bu şiirlerini çeşitli dergilerde yayımlarken takma isimler kullandı.

1947'de İstanbul'a döndü ve bir bisküvi fabrikasında çalışmaya başladı. Buradan ayrılınca çeşitli yayın evlerinde düzeltmenlik, çevirmenlik gibi işler yaptı. 1965'ten sonra kitaplarını kendisi yayımlayarak yazarlık yaşamını sürdürdü.

1955 yılında Abdülbaki Gölpınarlı ile birlikte Mevlana’nın şiirleri üzerine bir çalışma yaptılar ve şiirleri Farsça aslından düzyazı olarak çevirip serbest nazma dökerek “Bugünün Diliyle Mevlâna” adıyla bir kitapta topladılar.Çok beğenilen bu kitap üst üste birkaç kez basıldı. 

1958'de Azra Erhat ile birlikte yaptıkları İlyada çevirisi ise A. Kadir'in başarılı bir çevirmen olarak tanınmasını sağladı.

1959’da çıkardığı ikinci kitabı “Hoş Geldin Halil İbrahim” ile şair, dönemin şiirsel eğilimlerinin dışında kaldığını ve çizgisini değiştirmediğini ispat etmiştir. Bu kitabı, 1962’de çıkardığı “Dört Pencere” ve bütün şiirlerini topladığı 1968’de çıkan “Mutlu Olmak Varken” takip etti.

Çeviri çalışmalarına devam eden ve eski şiirleri sadeleştirme adına gayret gösteren A. Kadir, 1964 yılında “Bugünün Diliyle Hayyam” ve 1967 yılında da “Bugünün Diliyle Tevfik Fikret” adlı kitaplarını yayımladı. 

1970'te yine Azra Erhat'la birlikte yaptıkları “Odysseia” isimli çevirisi çıktı.  Avrupa ve Üçüncü Dünya Ülkeleri şairlerinden tek başına ya da ortaklaşa olmak üzere çok sayıda çeviriye imza attı. Yaptığı bu çevirileri 1973 – 1980 yılları arasında 3 cilt halinde Dünya Halk ve Demokrasi Şiirleri adı altında bir araya getirdi.

Ayrıca Brecht'ten yaptığı şiir çevirileri ve 1961 yılında Asım Bezirci ile birlikte Paul Eluard'dan çevirdiği Seçme Şiirler büyük ilgi gördü. A. Kadir, çevirileri için 1959’da Habib Edip Törehan, 1961’de TDK Çeviri, 1980’de Hasan Âli Ediz Edebiyat Çeviri ve 1983 yılında da Yazko Çeviri ödülleri olmak üzere toplam dört çeviri ödülü aldı.

A.Kadir'in “1938 Harb Okulu Olayı” ve 1966’da yayımladığı “Nâzım Hikmet” adlı yapıtı da bir devrin önemli bir olayını aydınlatması açısından önem arzetmiş ve büyük ilgi çekmiş bir kitaptır.

Asıl ismi İbrahim Abdulkadir Meriçboyu olan ve eserlerinde A. Kadir müstearını kullanmış olan yazar Mart 1985'te vefat etmiştir ve yazarın mezarı Zincirlikuyu'dadır.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.
Kaynakçalar

      KÖKLÜGİLLER, Ahmet, “A. Kadir (Abdülkadir Meriçboyu)”, Edebiyatımızda Şairler ve Yazarlar, ss. 27-28.

      OKTAY, Ahmet, Cumhuriyet Dönemi Edebiyatı (1923-1950), Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1993, VIII+1300 s.

      DİZDAROĞLU, Hikmet, “Toplumcu Gerçekçilik: Nazım Hikmet ve 1940 Kuşağı”, Adam Sanat, S. 62, Ocak 1991, ss. 54-74.

      OKTAY, Ahmet, Toplumcu Gerçekçiliğin Kaynakları, BFS Yayınları, İstanbul, 1986, 556 s.

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun