İbn Yemin

  • Meslek : İranlı Şair
  • Önem : Kıtaları ile meşhur olması
  • Doğum : 1286-1288? – İran
  • Ölüm : 30 Ocak 1368 – Horasan
  • Başlıca Eserleri : Divan

Dörtükleriyle ün kazanan İranlı divan şairi İbn Yemin(İbn Yemin-i Tuğrai), Beyhak’a bağlı Feryûmed köyünde dünyaya geldi. Tahsiliyle babasının özel olarak ilgilendiği İbn Yemin döneminin bütün ilimlerinde, bilhassa tıp ve edebiyat sahalarında geniş bilgi edindi. Küçük yaşta şiir söylemeye başladı ve çok geçmeden babasıyla yarışır hale geldi. Gençlik zamanından itibaren onunla karşılıklı şiirleri ve münazaraları vardır. İbn Yemin gençlik yıllarında vezirler, emirler ve devlet ileri gelenleriyle iyi ilişkiler kurdu. Gençliğinde bir ara Tebriz’e gidip zamanın edip ve şairlerinin toplandığı Reşîdüddin Fazlullah’ın oğlu Gıyâseddin Muhammed’in sarayına intisap etti. Onun için de kasideler yazdı. Fakat burada beklediği ilgiyi bulamayınca Horasan’a dönerek Feryûmed’e yerleşti; Doğu İran hükümdarı ve emirleriyle münasebet kurdu. Bir süre sonra Horasan Valisi Hâce Alâeddin Muhammed’in hizmetine girdi. İbn Yemin daha sonra kardeşi Hâce Gıyâseddîn-i Hindû’nun yanına gitti. Serbedârîler’den Emir Vecîhüddin Mes‘ûd ile Kertler’den Sultan Muizzüddin Hüseyin arasında meydana gelen savaşta Emir Vecîhüddin Mes‘ûd yenildi. Onun ordusunda yer alan İbn Yemin Kertler’e esir düştü; bu sırada yanında bulunan divanı da kayboldu. Ömrünün son yıllarını ise Sebzevâr ve Feryûmed’de geçirdi. Feryûmed’de vefat etti ve babasının mezarının yanına gömüldü.

Çağdaşlarının aksine akıcı, anlaşılır ve özentisiz bir dil kullanan İbn Yemin’in şiirlerinde güç kelime ve terkiplere rastlanmaz. Şiirinin bu özelliklerine bakılarak onun Horasan üslubunu benimsediği söylenebilir. Şiir zevki yanında ahlâki düşünceleri de sevilip tutulmasının başlıca sebepleri arasında yer alır. İbn Yemin eserlerinde öğretmene ve tabibe saygı gösterilmesi, kötü kişilerle bir arada olmaktan kaçınılması, konuşma adabı, namuslu ve iyi huylu olma, insanları incitmeme, kötülük yapmaktan çekinme, soy sopla övünmeme, gammazlık etmeme gibi ahlaki ilkeler üzerinde özellikle durmuş ve hiç kimseyi hicvetmemiştir. Daha çok ahlaki nasihatleri ihtiva eden kıtalarıyla şöhret bulmakla birlikte kaside, gazel, mesnevi ve rubai türünde de başarılı olan İbn Yemin’in rubaileri Ömer Hayyam’ın rubailerine benzer. Kasidede Unsurî, Ferruhî ve Enverî kadar güçlü olmamakla beraber bu şairleri andıran bir üslup kullanmıştır.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Tokmak, A. Naci, İbn Yemi-i Tuğrai, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1999, c.20, sf.448-449

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, cilt.1, fasikül.1, İstanbul, 1983

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun