İbn Cebirol

  • Meslek : Filozof
  • Doğum : 1020-1021? – Malaga
  • Ölüm : 1058 – Valencia
  • Başlıca Eserleri : Iṣlâḥu’l-aḫlâḳ, Yenbûʿu’l-ḥayât

Endülüslü Arap filozof İbn Cebirol, İspanya’nın Malaga şehrinde dünyaya geldi. Hayatına dair bilgilerin temel kaynağı kendi şiirleridir. Saragossa’da iyi bir eğitim gören İbn Cebirol, çocukluğunda sık sık hastalandı, zayıf bünyesinden, kısa boyundan ve çirkinliğinden daima şikâyetçi oldu. Kendini fiziksel olarak çirkin bulması onun yazılarını ve hayatını önemli ölçüde etkiledi. Henüz on altı yaşında manzumeler kaleme alan Cebirol, Sarakusta Hükümdarı II. Münzir’in sarayında yüksek dereceli bir görevli olan Yahudi Jekuthiel b. İshak b. Hasan’ın himayesine girdi. İbn Cebirol on yedi yaşına girdiğinde kendisini himaye eden bu kişinin ölümüyle sosyal durumu sarsıldı, mali durumu da iyice bozuldu. 1045 yılından sonra Sarakusta’yı terkeden İbn Cebirol’ün bu tarihten sonraki hayatı hakkında çok az şey bilinmektedir. Granada yaşadığı ve Granada sarayında 1027-1056 yıllarında vezir olan Samuel ha-Nagid’in himayesinde bulunduğu düşünülmektedir. Belensiye (Valencia) şehrinde ölen İbn Cebirol’ün ölüm tarihiyle ilgili çeşitli rivayetler vardır.

Bütün felsefesini Tanrı’ya yönelmeye kılavuz olarak kurduğunu söyleyen İbn Cebirol’ün ilk felsefe tanımı Tanrı’nın mahiyetiyle ilgilidir. İbn Cebirol’e göre ilk öğrenilmesi gereken şey Tanrı’nın mahiyetinin bilinemeyeceğidir. Yeni Eflatuncu teorisinden hareket ederek insan aklının Tanrı’ya doğru ulaşabileceği en üst makamın “izzet tahtı” olduğunu söyler; aklın bunun ötesine geçmesi imkânsızdır. İbn Cebirol’ün felsefesinin ahlâki boyutu Yenbûʿu’l-ḥayât’ta ortaya çıkar. Buna göre insanın yaratılış amacı Tanrı’yı bilinebileceği ölçüde bilmek ve O’na saygı göstermektir. Alem hakkındaki felsefi tasavvurlarında Endülüslü İbn Meserre ekolünde bilinen şekliyle Yeni Eflâtunculuğun ana çizgisinden dışarı çıkmamıştır. İbn Cebirol kısa kasideler de yazıp, her kasidenin matlahında kendisinin İbranice’deki Şelomoh ismini zikretmiştir. Şiirlerinin konusu, hamileri için yazdığı methiyelerle ebeveynine yazdığı mersiyeler yanında dini-felsefi düşüncelerden oluşmaktadır. Şahsıyla ilgili şiirlerinde düş kırıklıklarını, mutsuzluklarını, hastalığını, arzu ve tutkularını anlatmaktadır. İbn Cebirol’e ait olduğu kabul edilen şiirlerin sayısı 300’ün üzerindedir. Onun şiirleri tematik olarak dini ağırlıklı olmakla birlikte bunlar içeriğin yöneldiği ilgi alanı açısından seküler, dini ve felsefi olmak üzere üç gruba ayrılabilir.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Halifat, Sahbat, İbn Cebirol, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1999, c.16, sf.386-388

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, cilt.1, fasikül.1, İstanbul, 1983

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun