İbn Bacce

  • Önem : Batı İslâm dünyasında yetişen ilk müslüman filozof
  • Doğum : 1077 - Endülüs- Sarakusta
  • Ölüm : 1139 - Fas
  • Başlıca Eserleri : Tedbîrü’l-mütevaḥḥid, Risâletü’l-vedâ, Kitâbü’n-Nefs, İttiṣâlü’l-ʿaḳl bi’l-insân, Fi’l-Ġāyeti’l-insâniyye, Kitâbü’n-Nebât, Fi’l-Heyʾe, Kitâbü’l-Ḥayevân, Kelâmühû fi’l-burhân

Bilim ve felsefe alanındaki üstünlüğü yanında şiir ve müzik konusundaki derinliğiyle de tanınan İbn Bâcce sıkıntı ve tehlikelerle dolu bir hayat sürdü. İbn Ebû Usaybia bir filozof olarak İbn Bâcce’nin avamdan çok çektiğini, hatta birçok defa kendisini öldürme planları yapıldığını söyledi. İbn Bâcce, aynı zamanda dönemin bazı eğitim görmüş kişilerinin de keskin muhalefetiyle karşılaştı. Rivayete göre İbn Bâcce, saraylı ilim adamlarıyla kâtiplerin ve diğer bazı kişilerin entrikaları sonucunda vefat etti. İbn Bâcce’nin müzik alanındaki otoritesi özellikle vurgulandı. Hatta bazı kaynaklarda onun bu alandaki ününün felsefedeki şöhretini bile gölgeleyecek nitelikte olduğu zikredilir. II. Hakem döneminden beri Endülüs’te yaygın bulunan felsefî eserleri anlama ve yorumlama konusunda İbn Bâcce’ye gelinceye kadar dikkate değer bir gelişme olmadı. İbn Bâcce’nin ilmî ve felsefî alanlardaki derin vukufuna da temas eden İbnü’l-İmâm, onun hem kendi görüşlerinde hem Aristo’nun fikirlerini anlamada İbn Sînâ ve Gazzâlî’den daha üstün bir konumda bulunduğunu ileri sürdü. İbn Tufeyl de İbn Bâcce’nin o döneme kadar Endülüs’te felsefî disiplinlerde yetişmiş en güçlü fikir adamı olduğunu kaydetti.

İbn Bâcce, yaşadığı çağın imkânları içerisinde felsefenin hemen hemen bütün alanlarına ilgi duymuş bir Ortaçağ filozofuydu. Bu ilgi alanları içerisinde, onun özellikle astronomi ve tabiat felsefesinde birtakım yeni yorumlar getirdiği ve kendinden sonraki filozoflar kanalıyla Hıristiyan Batı’da yankılar uyandırdığı anlaşılır. Birçok araştırma, İbn Bâcce’nin hareket ve dinamik alanlarında ileri sürdüğü görüşlerin modern fiziğin kuruluş aşamasında ciddi katkılar sağladığını ortaya koyar. Genel karakteri, ele aldığı meseleler ve onlara getirmiş olduğu çözümler bakımından İbn Bâcce felsefesi, Doğu İslâm dünyasında gelişip olgunlaşan felsefe geleneğinin bir uzantısı sayılabilir. Bununla beraber İbn Bâcce’nin Eflâtun ve Aristo’ya ilişkin bilgisi önceki İslâm filozoflarından daha sıhhatliydi. Felsefesi birçok konuda Aristocu olup sudûr öğretisine dayanmamakta, fakat önemli ölçüde Yeni Eflâtuncu öğeler içerirdi. İbn Bâcce’nin felsefesinin temel konusu insan ve insan mutluluğuydu. İnsanı mutlu kılacak temel ilkelerin belirlenmesine geçmeden önce insanın ne olduğunu ve nasıl bir varlık yapısına sahip bulunduğunu ele alırken psikolojiyle derinlemesine ilgilendi. İbn Bâcce’nin bilgide olduğu gibi ahlâk ve siyasette de temel ölçütü akıldı.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Aydınlı, Yaşar, İbn Bacce, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 19, 1999

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun