I. Süleyman Şah

  • Doğum Tarihi : 11.yy
  • Ölüm Tarihi : 1086
  • Hüküm süresi : 1075-1086

I. Süleyman Şah, Anadolu Selçuklu Devlet’inin kurucusu ve ilk hükümdarıdır. Kutalmışoğlu Süleyman Şah olarak da anılır. 1082 yılında sultan ünvanını aldı.

Hayatı

Selçuk Bey’in torunu Kutalmış’ın oğludur. Kutalmış, Sultan Alparslan karşısında giriştiği savaşta yenilgiye uğrayıp kaçarken atından düşüp ölür; çocukları Süleyman Şah, Mansur, Alp İlig ve Devlet, Alparslan tarafından esir alınır. Nizamülmülk, Kutalmış’ın bütün çocuklarının öldürülmesini isteyen Alparslan’a bunun devlete hayır getirmeyeceğini söyleyip engel oldu.

Dönemindeki gelişmeler

Süleyman Şah ve kardeşleri bu dönemde Urfa-Birecik taraflarında bir tür sürgün hayatı yaşadılar. Süleyman Şah, Sultan Melikşah tahta çıktığı sıralarda kardeşleriyle birlikte, Bizans hakimiyetindeki Anadolu’da Fırat ırmağı boylarında ve Urfa dolaylarında fetihlerde bulunduktan sonra Orta Anadolu’ya geçerek fetih harekatına burada devam etti. Süleyman Şah kısa zamanda Orta Anadolu üzerinden daha önce Selçuklu akıncılarının harekatta bulunduğu Marmara denizi yönüne hareket ederek İznik’i fethetti ve burasını temellerini atmakta olduğu Anadolu Selçuklu Devleti’nin başşehri yaptı. Sultan Melikşah, Süleyman’a bu başarısından dolayı kendisini Anadolu Selçuklu Devleti hükümdarı olarak tanıyan bir menşur, Abbasi Halifesi Kaim-Biemrillah da hil‘at ile “Nâsırüddevle, Ebü’l-fevâris, Rüknüddin” unvan ve lakaplarını verdiğini bildiren bir ferman gönderdi. Süleyman Şah’ın kendi adına para bastırıp hutbe okuttuğuna dair bir kayıt bulunmamaktadır. Bu sebeple kurduğu devletin hukuki bakımdan Büyük Selçuklu Devleti’ne tabi olduğu söylenebilir. Nitekim kaynaklarda Sultan Melikşah’a tabiiyetine dair açık ifadeler yer almaktadır.

Son Yılları ve Ölümü

Süleyman Şah’ın Anadolu Selçuklu Devleti’ni kurmasının ardından kalabalık Türkmen kitlelerinin Azerbaycan’dan Anadolu’ya gelmesiyle bu coğrafyada Türk nüfusu çoğalmaya başladı. Bizans’ta ortaya çıkan huzursuzluklar yüzünden çeşitli ırklardan oluşan yerli halklar, Süleyman Şah’ın yönetimini benimsedikleri gibi büyük arazi sahiplerinin hizmetinde çalışan ve esir muamelesi gören köylüler Selçuklu yönetiminde hürriyetlerini kazandı ve toprak sahibi oldular. Süleyman Şah Halep yakınlarında Aynüseylem yöresindeki çarpışmalar sırasında bazı Türkmen beyleri kuvvetleriyle birlikte Tutuş’un saflarına katıldı.  Hayatında ilk defa yenilgiye uğrayan Süleyman Şah savaş alanından ayrılıp ıssız bir yere çekildi. İçine düştüğü ümitsiz ruh haliyle bıçağını kalbine saplayarak 1086 yılında intihar ettiği rivayet edilmektedir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Yeni Rehber Ansiklopedisi: Türkiye Gazetesi

I.Süleyman Şah, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi,yıl: 2010, cilt: 38,  sayfa: 103-105
 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun