I. Abbas Hilmi Paşa

  • Meslek : Mısır Valisi
  • Doğum : 1813 - Mısır
  • Ölüm : 15 Temmuz 1854 - Benha, Mısır

Osmanlı hakimiyetindeki Mısır’ın valisi, Kavalalı Mehmed Ali Paşa’nın torunu ve Ahmed Tosun Paşa’nın oğlu olan Abbas Hilmi Paşa amcası İbrahim Paşa’nın vefatının ardından Mısır valisi oldu. Valilik görevini icra ettiği ilk yıllarda Avrupa’nın tesiriyle yapılmaya başlanan reformlara karşı çıkan Hilmi Paşa, özellikle Mehmed Ali Paşa zamanında Batı’dan örnek alınarak açılan bazı müesseseleri kapattı. Bu tavrın genel bir yansıması olarak okullarda görev yapan pek çok yabancı öğretmeni ve danışmanı görevden aldı. Mevcut uygulamalarının yanında Arap mütefekkirlerine ilgi gösteren Abbas Hilmi, devlet masraflarını büyük ölçüde kısarak vergilerde indirim yaptığından halkın ekonomik seviyesinde gözle görülür bir ilerleme oldu. Valiliği sırasında İngiltere’ye karşı dostça bir politika takip etti ve Tanzimat’ın Mısır’da uygulanması konusunda Osmanlı Devleti’ne karşı yaptığı mücadelede İngilizlerin desteğini aldı. İngiltere ise destek karşılığında 18 Haziran 1851 yılında Nil ile Süveyş arasında demiryolu inşa etme imtiyazı aldı.

Alınan bu imtiyaz sayesinde Hindistan’a kısa yoldan ulaşmak için önemli bir adım atmış oldu. Abbas Hilmi Paşa kendisinden önceki dönemlerde görev yapmış olan bazı devlet adamlarına ve dedesi Mehmed Ali Paşa hanedanına mensup kimselere karşı iyi davranmadığından Mısır ümerâsı tarafından sık sık Osmanlı Devleti’ne şikâyet edildi. Tanzimat’ın Mısır’da uygulanması konusunda Osmanlı Devleti ile ortaya çıkan meseleleri çözmek için Fuad Efendi’nin Mısır’a gönderilmesi üzerinde bu hususta düzenlemeler yapıldı ve şikâyet konusu meseleler halledildikten sonra, Abbas Hilmi’nin gayretlerinden memnun olarak İstanbul’a döndü. Etkili geçen bu görüşmenin ardından Osmanlı’ya sadık kalan Abbas Hilmi, oldukça genç bir yaşta Benha’da ansızın vefat etti. Oldukça verimli ve üretken bir karaktere sahip olan Abbas Hilmi’nin ölüm sebebi tam olarak aydınlatılamadı.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

İlhan Şahin, Abbas Hilmi I, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 1988, cilt.1, sf. 25

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun