Hüseyin Sadeddin Arel

Hüseyin Sadeddin Arel
  • Meslek : Türk musiki bilgini, bestekar ve hukukçu
  • Doğum : 1880 – İstanbul
  • Ölüm : 6 Mayıs 1955 – İstanbul
  • Başlıca Eserleri : Türk Musikisi Nazariyatı Dersleri, Türk Musikisi Kimindir?, Musiki Tarihi, Armoni Dersleri

Türk musikisinin dayandığı sistemi açıklayan ilk kuramcılardan olan Türk musiki bilgini Hüseyin Sadeddin Arel, İstanbul’da dünyaya geldi. İlköğrenimine Vefa’daki Taşmektep’te başladı, Şemsülmaârif ve Numûne-i Terakkî mekteplerinde devam etti. Babasının nâib olarak İzmir’e tayin edilmesinden sonra orta öğrenimini oradaki Fransız Koleji’nde yaptı. Bir taraftan da özel olarak İngilizce, Fransızca ve Almanca dersleri alıyordu. Ayrıca İzmir’de başladığı medrese tahsilini, İstanbul’da tamamlayarak İstanbul rüûsunu kazandı. Yüksek tahsilini İstanbul’da Mekteb-i Hukuk-ı Şâhâne’den birincilikle mezun olarak tamamladı. Memurluğa ise henüz ortaöğrenimi sırasında başladı ve önemli pozisyonlarda bu görevini sürdürdü. Cumhuriyet’in ilân edildiği günlerde İzmir’e giderek bir avukatlık bürosu açtı ve beş yıl burada kaldı. Bu yıllarda Adliye Vekâleti Ahkâm-ı Şahsiyye Komisyonu’na başkanlık etti, tapu ve kadastro kanununun çıkmasını sağladı. Türk Hukukçular Derneği’ni kurdu. 1943’te İstanbul Belediye Konservatuarı İlmî Kurul reisliğine getirildi ve beş yıl bu görevde kaldı. Bu görevde iken Filarmoni Derneği’ni kurdu. Başkanlıktan ayrıldığı yıl İleri Türk Musikisi Konservatuarı Derneği’ni kurdu ve hayatının sonuna kadar bu derneğin başkanlığını yaptı. İstanbul’da vefat etti.

İslâm hukuku, Mecelle ve Avrupa hukuku hakkındaki derin bilgisiyle Türk hukuk tarihinin önemli simaları arasında yer alan Arel, asıl şöhretini Türk musikisindeki çalışmalarıyla elde etti ve Türk musikisinin önemli simalarından oldu. İlk musiki tahsiline İzmir’de on yaşlarında iken mandolin çalarak başlayan Arel, bir süre sonra Şeyh Cemal Efendi’den ud ve Türk musikisi dersleri aldı. Ayrıca ney, piyano ve diğer bazı nefesli ve yaylı sazları öğrendi. 1907-1909 yıllarında ünlü besteci ve musiki bilgini Edgar Manas’tan armoni, kontrpuan ve füg dersleri aldı. Dârütta‘lîm-i Mûsikî’nin öğretim kadrosunda yer aldı. Ayrıca çok sesli mûsiki ile de meşgul oldu. İstanbul Belediye Konservatuarı’nda ders verdiği sıralarda, Türk musikisinin nazariyatı ve tatbikatı ile ilgili fikirlerini benimseyen öğrencileri “Arelci” adı ile anılmaya başladı. Sonraları, bu yeni şartlar içinde yapılan eğitim hamleleri Arelcilik akımı olarak nitelendirildi. Osmanlı Devleti devrinden başlayarak çok geniş bir musiki çevresi ile münasebet kuran Arel’in İstanbul Şişli’deki tarihi evinde yapılan mûtat cumartesi toplantıları musiki, edebiyat, milli sanat ve kültür konularında akademik sohbet, müzakere ve münazaralara sahne olmuş bir mektep olarak kabul edilebilir. Engin bilgisi yanında ölçülü, ağır başlı, mütevazı şahsiyeti onu birçok öğrenci ve ilim adamının âdeta müracaat makamı haline getirmiştir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Sanal, Haydar, Hüseyin Sadeddin Arel, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1991, c.3, sf. 352-354

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, cilt.1, fasikül.1, İstanbul, 1983

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun