Hüseyin Namık Orkun

Hüseyin Namık Orkun
  • Meslek : Türk tarihçisi ve fikir adamı
  • Doğum : 31 Ocak 1902 - İstanbul
  • Ölüm : 23 Mart 1956 - Ankara
  • Başlıca Eserleri : Eski Türk Yazıtları (I-IV), Türkçülüğün Tarihi, Über Das Kıtāb-ı Dede Qorqud, Türk Dünyası, Attila ve Oğulları, Peçenekler, Oğuzlara Dair, Türk Çocuklarına Ulusal Efsaneler, Türk Hukuku Tarihi, Hunlar, Türk Tarihinin Bizans Kaynakları, Osmanlıların Aslına

Henüz öğrenci iken Türk tarihine ait makaleleri Dergâh mecmuasında çıkan Hüseyin Namık Orkun daha sonra çeşitli dergilerde yazılar yazdı. Macaristan’a giderek Budapeşte Üniversitesi Felsefe Fakültesi’nde Macar Türkologu Gyula Németh’in yanında doktorasını tamamladı. Macaristan’da Budapestiszemle isimli dergide Turancılık ve ırkçılık duygularının Türkiye’deki gelişimi, Turan dergisinde Türk-Macar akrabalık sorunu adıyla iki makale yayımladı. Türkiye’ye döndükten sonra da Macaristan’la ilişkisini sürdüren Orkun, inkılâp tarihi dersleri verdi. Halkevlerinin tüzüğünü hazırlamakla görevli komisyonda üye olarak çalıştı. I. Türk Dil Kurultayı’na “Türk Dili’nin M.Ö. 23-24 Asır Önce Varlığı” adlı bir bildiri ile katıldı ve Mustafa Kemal’e Türk dilinin Çin tarihlerinde kaydedilen en eski dil yadigârları hakkındaki filolojik çalışmasını sundu. II. Türk Dil Kurultayı’nda “Türk Dili’nin Tarihî Akışı ve Filolojisi” adlı bildirisinde “Has İsimlerin Tetkiki” isimli tezini savundu. Kurultay tezleri üzerinde bilimsel araştırma yapmak üzere oluşturulan dört komisyondan dil karşılaştırmaları komisyonuna bağlı Takrirler ve Teklifler Komisyonu’na seçildi. III. Türk Dil Kurultayı’nda Güneş-Dil Teorisi ve Dil Karşılaştırmaları Komisyonu’nda görev aldı. I. ve II. Türk Tarih Kongresi’ne üye olarak katıldı. Bir süre Macar dilinde Atatürk’e tercümanlık yaptı, Atatürk’le Türk tarihi ve Türk dilinin tetkikine dair çalışmalarda bulundu. Ankara Radyosu’nda her pazar hazırladığı “Türk Tarihi Saati” adlı programda konuşmalar yaptı.

Türkçülük fikir hareketinin içinde yer alan Hüseyin Namık Orkun, Türk ırkını en az otuz asırlık bir mâzinin ve Tuna’dan Altaylara kadar uzanan büyük bir ülkenin, Turan’ın sahibi olarak tanıdığını belirtir. Çeşitli kaynaklardan hareketle millî bir tarih bilinci oluşturmaya çalıştı. Macaristan’da Türkoloji ekolünden edindiği sistematik metodolojiyi Türkiye’de ilmî çalışmalarına uyguladı. Macarca, Almanca ve Fransızca bilen Orkun eserlerinde Çin, Fin, Bizans ve Ermeni kaynaklarından da yararlandı. Hüseyin Namık Orkun, “Irkçılık-Turancılık” davasıyla ilgili olarak gözaltına alındı ve İstanbul Sıkıyönetim Mahkemesi’nde yargılandı. Serbest kalınca Ankara’ya döndü. Kitapları ve makaleleriyle ilgili çalışmalarına devam etti. Millî Oyunları Yayma Derneği’ne başkan oldu. Türk Ocağı Ankara Şubesi’nin açılışını gerçekleştiren müteşebbis heyette yer aldı ve son yıllarına kadar Türk Ocağı genel sekreteri olarak görev yaptı.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Çimen, Sabriye Gülay, Hüseyin Namık Orkun, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2016, Cilt: EK-2, sf:380-381

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun