Hüseyin Mirza

  • Önem : Safevî hükümdarı
  • Doğum : ?
  • Ölüm : Eylül 1726
  • Tahta çıkışı : 6 Ağustos 1694
  • Tahttan inişi : 1722

Safevî hükümdarı Şah Süleyman’ın büyük oğlu olan Hüseyin Mirza dinî akîdelere önem vermesinden ve aza kanaat etmesinden dolayı Molla Hüseyin adıyla da anılır. Babasının ölümü üzerine halası Meryem Begüm ve harem ağalarının desteğiyle tahta çıktı. Babası gibi Şeyhülislâm Muhammed Bâkır el-Meclisî’nin etkisi altına girdi ve sûfîlik kılıcını onun elinden kuşandı. İçki içmeyi, savaş tâlimlerini ve güvercin uçurtma sporunu yasakladı. Mollaların etkisi altında hüküm sürmeye başlayan Hüseyin Mirza’nın saltanatının ilk yılları sakin geçti. Osmanlılar’la iyi geçinmeye çalıştı. Şah Hüseyin idaresindeki Safevî Devleti’nde sükûnet önce Belûcistan’da çıkan bir ayaklanma ile bozulduysa da isyan hemen bastırıldı. Gürcü Valisi XI. Giorgi de isyan etti, fakat daha sonra kendini affettirmek için İslâmiyet’i kabul ettiğini bildiren Giorgi, Gurgin adıyla Kandehar’a vali tayin edildi. Sünnî olan halk tarafından benimsenmedi ve Kandehar’da büyük bir isyana yol açtı.

Gılzey oymağının reisi olan Mîr Veys Sünnîler’i bir araya toplayarak isyan etti. Kandehar Kalesi’ni ele geçirip Gurgin Han’ı öldürdü. Mîr Veys’in ölümü üzerine halkın desteğiyle Mîr Veys’in oğlu Mîr Mahmud Kandehar’ın idaresini kazandı. Safevîler’le yeniden mücadeleye başlayan Mîr Mahmud Kirman’ı ardından Meşhed’i zapt ederek İsfahan’a yaklaştı ve Safevî başşehrini kuşattı. Mîr Mahmud Han’ın üzerine yürüyen Safevî ordusu onu geri çekilmeye zorladı. Ancak gerekli mühimmat gönderilmeyince Mîr Mahmud Han rahatça Gülnâbâd’a geldi. O sırada başlayan kıtlık sebebiyle Şah Hüseyin teslim oldu ve İsfahan’ı Mahmud’a bıraktı. Onun tahttan indirilip hapse atılması sırasında daha önce veliaht tayin edilen oğlu Tahmasb kuvvet toplamaya çalıştı. Ancak babasına yardım için geç kaldı ve Mahmud’un baskısı üzerine Safevî şahı olarak ilân edildiği Kazvin’den kaçtı. Daha sonra Nâdir Han’ın desteği ve himayesi altında Afganlılar ile mücadelesini sürdürmeye çalıştı. Mîr Mahmud’u bertaraf eden Gılzeyler’den Eşref Han, bu kuvvetlere karşı başarılı olamayınca hem intikam almak hem de o sırada İran’ın büyük bölümünü ele geçiren Osmanlılar’ın tahta çıkarmalarını önlemek için mahpus bulunan Hüseyin Şah’ı öldürttü.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Taşağıl, Ahmet, Hüseyin Mirza, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1999, Cilt:19,sf:1-2

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun