Hünkâr İskelesi Antlaşması

  • Tarih : 8 Temmuz 1833
  • İmzalayan Devletler : Osmanlı İmparatorluğu- Rus İmparatorluğu
  • Önemi : Boğazlar sorunu ortaya çıktı

Adını Rus kuvvetlerinin karargâh kurduğu yer olan Beykoz Hünkâr İskelesi’nden alan bir savunma antlaşmasıdır. Sekiz yıl için geçerli olmak kaydıyla biri gizli yedi maddeden ibarettir. Bu antlaşmanın imzalanmasına Osmanlı Devleti’nin Kavalalı Mehmet Ali Paşa ile yaşadığı sorunlar sebebiyet verdi. Mehmed Ali Paşa’nın isyan etmesi ve oğlu İbrâhim Paşa idaresindeki kuvvetlerin kısa zamanda Anadolu içlerinde ilerleyebilmesini sağladı. Konya’da Sadrazam Mehmed Reşid Paşa kumandasındaki Osmanlı ordusunu yendi. Kütahya’ya kadar gelerek İstanbul’u ve Osmanlı hânedanını tehdit etmeye başladı. Osmanlı Fransa karşısında İngiltere’yi bir denge unsuru olarak kendi yanına çekmeyi başaramadı. Rusya’nın yardım tekliflerini kabul etti. Rusya sekiz parçalık bir filosunu Karadeniz Boğazı’ndan geçirerek Büyükdere önlerine demirledi. 5000 kişilik bir Rus kuvveti 5 Nisan’da İstanbul’a gelerek Beykoz’da karaya çıkıp Hünkâr İskelesi’nde karargâh kurdu. Bu sırada Kütahya’da Mısır kuvvetleriyle masaya oturuldu. Mehmet Ali Paşa belli şartlar altında çekilmeye başladı. Rusya’nın yaptığı yardımın faturasının ağır olacağı çarın elçisi Aleksey Orlof’un İstanbul’a gelişiyle belli oldu. Orlof, iki devlet arasında antlaşmaya benzer bir savunma ittifakı teklif etti.

Ahmed Fevzi Paşa ve Orlof arasında geçen görüşmelere daha sonra Serasker Hüsrev Paşa ve Reîsülküttâb Âkif Efendi ile Rus elçisi Butenef de katıldı. İlk toplantı Hüsrev Paşa’nın Emirgân’daki yalısında yapıldı ve ikinci toplantıda antlaşma burada imzalandı. Altısı açık biri gizli olmak üzere yedi maddeden oluşan antlaşmada her iki devletin “ebedî sulh ve ittifak” içinde birbirlerine yardım edeceği, Edirne Antlaşmasının her iki taraf içinde yeniden kabul edileceği, Osmanlı Devleti’nin yardım istemesi durumunda Rusya’nın denizden ve karadan yardıma geleceği, yardım isteyen tarafın diğer tarafın masraflarını karşılayacağı ve antlaşmanın süresinin 8 yıl olacağı, antlaşmanın iki ay içinde de onaylanacağı belirtildi. Gizli maddede Rusya’nın Batılı devletlerle savaşması halinde Osmanlı’nın boğazı Rusya’nın savaştığı devlete kapalı tutacağı söyleniyordu. Sonuç olarak Mısır meselesi devletlerarası gündeme Boğazlar meselesini çıkarmış oldu.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Beydilli, Kemal, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi; Cilt:18,1998.

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun