Hudeybiye Antlaşması

  • Önem : Mekkeli müşriklerin Medine İslâm Devleti’ni resmen tanıdıklarını gösteren belgeyi imzaladıkları barış antlaşması
  • Tarih : 628
  • Yer : Hudeybiye
  • Taraflar : Müslümanlar- Kureyşliler

Adını, altında Bey‘atürrıdvân’ın yapıldığı hadbâ adlı ağaçtan yahut yanındaki kuyudan alan Hudeybiye Mekke’de bulunanların ihrama girdiği yerlerden biriydi. Hudeybiye’nin asıl şöhreti, Hz. Peygamber’in, gördüğü bir rüya üzerine ashabıyla birlikte umre yapmak için Medine’den Mekke’ye giderken burada konaklamasından ve Kureyş ile bir barış antlaşması yapmasından ileri gelir. Hudeybiye Antlaşması’ndan önce Medine’nin siyasi ve askeri durumu pek parlak değildi. Güneyde genç İslâm devletinin huzur ve sükûnunu devamlı surette tehdit eden Mekke, kuzeyde ise yağmacı Gatafân ve Fezâre kabileleriyle Medine’den çıkarılan Benî Nadîr’in yerleşmesi sonucunda önemli bir Yahudi merkezi durumuna gelen Hayber bulunuyordu. Hendek Gazvesi’nde bu üç düşman gücünün ittifakı boşa çıkarılmış olmakla beraber tehlike henüz geçmemişti. Ayrıca Hayberli Yahudilerle Kureyş arasında, Hz. Peygamber’in taraflardan birine saldırması halinde birlikte karşı koymak ve gerekirse yine birlikte Medine’ye saldırmak için bir antlaşma yapılmıştı. Hayber’e yerleşen Benî Nadîr Yahudileri ise kültür ve ırkları bakımından Araplar’dan tamamen ayrı oldukları gibi Medine’den sürülmelerinin acısını yaşıyorlardı.

İslâm tarihinde bir dönüm noktası teşkil eden ve Kureyşliler’in Müslümanlara karşı fiili düşmanlığını sona erdiren bu antlaşma öncesi Müslümanlar umreye niyet edip yanlarına yetmiş adet kurbanlık deve almışlardı; barışçı amaç taşıdıkları için de silâhları yoktu. Müşrikler, Müslümanları Mekke’ye sokmamaya karar verdiler. Hz. Osman, amaçlarının savaşmak değil sadece umre ziyareti yapmak olduğunu belirttiyse de Kureyşliler Hz. Osman’ın ayrılmasına izin vermedi ve onu yanlarında tuttular. Osman’ın şehid edildiği söylentileri üzerine Resûlullah, Müslümanların Kureyş’e karşı kanlarının son damlasına kadar çarpışacaklarına dair söz aldı. Bu haberi duyan Kureyşliler Hz. Osman’ı serbest bıraktılar. Hz. Ali’nin kaleme aldığı barış antlaşması metni Hz. Peygamber ve Süheyl b. Amr tarafından imzalandı. Mekke’nin fethine doğru atılmış fiili bir adım olan Hudeybiye Antlaşması sayesinde Müslümanlar daha fazla serbestlik kazandılar. Kureyşli müşrikler, bu antlaşma ile Müslümanları kendileriyle denk bir taraf olarak kabul ettiler.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Hamidullah, Muhammed, Hudeybiye Antlaşması, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 18, 1998

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun