Hendek Savaşı

  • Önem : Müslümanlarla Mekkeli müşrikler ve müttefikleri arasında yapılan savaş
  • Tarih : 1-24 Mart 627
  • Yer : Sal Dağı, Arap Yarımadası
  • Taraflar : Müslümanlar- Kureyşliler

Müslümanların büyük sıkıntılara maruz kaldığı ve kalabalık düşman ordusu karşısında endişeye kapıldığı bu savaşa, şehrin müdafaası çevresine kazılan hendeklerle sağlandığı için Hendek adı verildi. Uhud Gazvesi’nden sonra Müslümanların, hem Kureyşliler’le hem de Medine ve Hayber’de yaşayan Yahudilerle münasebetleri daha kötü bir hal aldı. Kureyşliler Uhud’dan sonra, Suriye’ye giden kervanlarının güvenliğini sağlamak için Medine çevresini topraklarına katma arzusunu gerçekleştiremedikleri gibi Uhud’da elde ettikleri kısmi başarılarını da bir sonuca bağlayamamışlardı. Hicretin 4. yılında Medine’den Hayber ve çevresine sürülmüş olan Benî Nadîr Yahudileri Müslümanlar için Suriye ticaret yolunun emniyeti bakımından tehdit oluşturmaya ve civar bölgelerde yaşayan halkı kışkırtmaya başladılar. Benî Nadîr’in ileri gelenleri Mekke’ye giderek Kureyşliler’i Müslümanlara karşı birlikte savaşmaya ikna ettiler. Yahudilerin planı Hz. Peygamber’i Medine’den dışarıya çekmek, ardından Gatafân ve Kureyşliler’in el ele verip Medine’yi yağma etmelerine imkân hazırlamak ve Resûlullah’ı merkezden uzak bir yerde zor duruma düşürmekti.

İslam tarihinde bir dönüm noktası olan Hendek Gazvesi’nde savaş hazırlıklarına başlayan Hz. Muhammed Uhud’da alınan dersten sonra açık arazide çarpışmayı tercih etti ve ittifakla şehrin içeriden savunulması kararlaştırıldı. Şehrin özellikle üç tarafı yoğun biçimde bahçeler ve bunları birbirinden ayıran çit ve alçak duvarlarla çevrildi; ayrıca aralarında uzanan yollar çok dardı. Düşmanın bu engelleri aşması zor olup küçük askeri birliklerle bile durdurulması mümkündü. Savunmayı takviye için şehrin çevresinde uygun yerlere hendek kazılmasına karar verildi. Müşrikler hendeği geçebilecek dar alanlar aradı ve hücumlarını yoğunlaştırdı. İslâm ordusu, bir yandan düşmanların başka bölgelerden şehre sızmasına engel olmaya, bir yandan da onları hendek boyunca etkisiz hale getirmeye çalıştı. Müşrikler kısa sürecek bir savaş için hazırlanmışlardı ve işin uzaması hem savaşçıların hem de binek hayvanlarının yiyecek kaynaklarının tükenmesine sebep oldu. Kureyş ordusu kumandanı Ebû Süfyân, bu şartlar altında sonuç alınamayacağını anlayıp Mekke’ye dönmek üzere kuşatmayı kaldırdı. Hicretten sonra başlayan Kureyşli müşriklerin Medine’ye karşı saldırıları Hendek Gazvesi’yle son buldu.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Hamidullah, Muhammed, Hendek Gazvesi, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 17, 1998

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun