Haydar Bammat

Haydar Bammat
  • Önem : Kuzey Kafkasya bağımsızlık hareketi lideri, fikir adamı ve yazar
  • Doğum : 1890 - Dağıstan
  • Ölüm : 31 Mart 1965 - Paris
  • Başlıca Eserleri : Le Problème de Caucase, Apport des Musulmans à la Civilisation, La Position de la Turquie, Le Mois Suisse

Cesur ve kabiliyetli bir lider olan Haydar Bammat, küçük yaşta babasını kaybettiği için annesi tarafından yetiştirildi. Önce İslâmî ilimleri ve Arapça’yı öğrendi. Yüksek öğrenimini hukuk alanında yaparak 1912’de Petersburg Üniversitesi’nden mezun oldu ve doktorasını da bu üniversiteden aldı. Bu sırada Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti bağımsızlık hareketlerinde önemli rol oynadı. Bağımsızlığın kazanılmasından sonra Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti’nin dışişleri bakanı oldu. Mart 1918’de Türkiye ile Kuzey Kafkasya arasında Trabzon’da yapılacak barış konferansına katılmak üzere heyet başkanı olarak Türkiye’ye geldi. Azerbaycan-Kuzey Kafkasya Bağımsızlık Komitesi başkanı iken art arda gelen Rus işgalleri sonucunda 1921’de geri çekilen askerî birliklerle beraber Türkiye’ye sığındı. Trabzon’da kısa bir süre kalıp evlendikten sonra Paris’e yerleşti. Orada The Caucasus adlı altı dilde sürekli ve bazen da Türkçe olmak üzere yedi dilde yayımladığı dergisiyle bağımsızlık hareketini sürdürdü.

Hayatı boyunca İslâmî akîde ve dünya görüşüne bağlı olarak yaşayan ve Müslümanların haklarını korumaya çalışan Haydar Bammat siyasî fikirleri bakımından İslâm’ın Müslüman toplumların hayatında temel unsur olduğuna ve buna dayanarak bir Müslüman ülkeler birliği kurulmasının zaruretine inanıyordu. İslâm’a yaptığı hizmetleri ve devlet adamlığını takdir eden Afganistan Kralı Nâdir Şah 1925 yılında kendisini Afgan vatandaşlığına geçirdi. Haydar Bammat II. Dünya Savaşı sırasında siyasî hayattan çekilerek doğrudan doğruya İslâmiyet ve İslâm dünyası ile ilgili eserler vermeye başladı. Bu arada Afganistan’ın İsviçre maslahatgüzarı olarak görev yaptı. Bammat’ın Necmeddin ve Timur adında iki oğlu oldu. Bunlardan Necmeddin Bammat İslâm dünyasının tanınmış şahsiyetlerindendir. 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

İhsanoğlu, Ekmeleddin, Haydar Bammat, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1992, c.5, sf.48-49

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun