Haşimiler

  • Önem : Hicaz, Suriye, Irak ve Ürdün krallık aileleri

Tarih boyunca Arap krallığı kurma çabaları ile çeşitli girişimlerde bulunan aile adını Hz. Peygamber’in büyük dedesi Hâşim b. Abdümenâf’a nisbetle alan Haşimiler Mekke’nin yönetimini elinde bulunduran emîrlerle I. Dünya Savaşı’ndan sonra bir müddet Hicaz, Suriye, Irak ve halen Ürdün’de hüküm süren kralların mensup olduğu ailenin adıdır. Bu ülkelerdeki devletler Hâşimî Krallığı adıyla tanındı. I. Dünya Savaşı’nda İngilizler işbriliği yapan Şerîf Hüseyin Osmanlı Devleti’ne karşı isyan ederek hilâfetin Osmanlı Devleti’nden alınıp Hâşimî ailesine verilmesi ve büyük bir Arap devletinin kurulmasını amaçladı. Kendisini “Arap ülkelerinin kralı” olarak ilân eden Şerîf Hüseyin'i İtilâf devletleri sadece Hicaz kralı olarak tanımışlardı. Şerîf Hüseyin, yerine oğlu Emîr Ali’yi Hicaz kralı olarak bırakıp önce Akabe’ye çekildi, oradan da Kıbrıs’a iltica etmek zorunda kaldı; Emîr Ali de Abdülazîz b. Suûd’un Hicaz’ı tamamıyla ele geçirmesinden sonra babasının arkasından gitti. Böylece tarihte ilk defa ortaya çıkmış olan Hicaz Hâşimî Krallığı kısa zamanda tarihe karıştı.

Hicaz dışında da kendilerini kabul ettirmeye çalışan Şerif Hüseyin’nin oğlu Emîr Faysal İngilizler’in desteğini alarak Irak kralı ilân edildi ve böylece Hâşimî ailesinin yönetiminde Irak Krallığı kuruldu. Bağdat Paktı’nın imzalanması ile Kral nâibi Abdülilâh ile II. Faysal Abdülkerîm Kāsım tarafından gerçekleştirilen askerî ihtilâlde öldürüldü ve Hâşimî ailesinin Irak’taki krallığı da sona ermiş oldu. Şerîf Hüseyin’in diğer oğlu Abdullah İngilizlerden her türlü yardım ve desteği alarak Ürdün emîri edildi. 1946 yılında, halen sürmekte olan Ürdün Hâşimî Krallığı kuruldu. Ürdün bağımsızlığına kavuşmuş olmasına rağmen ordusu hâlâ İngiliz kumandasında olması yeni filizlenen Arap milliyetçilerini rahatsız etti. Onların bu muhalefeti Kral Abdullah’a yönelmişti ve bu ortam içinde Abdullah 20 Temmuz 1951 günü Kudüs’te öldürüldü. Şerîf Hüseyin b. Tallâl’in yönetiminde bulunan Ürdün Devleti son Hâşimî krallığıdır. 

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Kurşun, Zekeriya, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt 16, 1997

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun