Hasanbeyzâde Ahmed Paşa

  • Meslek : Osmanlı devlet adamı ve tarihçi.
  • Ölüm : 1636-1637?
  • Başlıca Eserleri : Târih, Usûlü’l-hikem fî nizâmi’l-âlem, Mecmua

Osmanlı devlet adamı ve tarihçi olan, bununla birlikte Osmanlıda birçok resmi görevde bulunan Ahmed Paşa, medrese tahsilinden sonra Dîvân-ı Hümâyun’a girdi. Divan kâtipliği görevi esnasında III. Mehmed’in Eğri Seferi’ne katıldı, bu seferde Sadrazam Damad İbrâhim Paşa’nın tezkireciliği hizmetinde bulundu. Serdar Satırcı Mehmed Paşa’nın Varad seferine katıldıktan sonra İstanbul’a dönüşte tekrar İbrâhim Paşa’nın tezkireciliği hizmetine getirildi. Sadrazam ve Serdar Damad İbrâhim Paşa’nın Uyvar seferine de ikinci tezkireci olarak iştirak etti, sefer sırasında baştezkireciliğe tayin edildi. İbrâhim Paşa’nın Kanije Seferi’ne baştezkireci olarak katılan Hasanbeyzâde, Reîsülküttâb Yaycızâde Hamza Efendi’nin İstanbul’a gönderilmesi üzerine bir müddet vekâleten reîsülküttaplık hizmetinde bulundu. Yeni Sadrazam ve Serdar Yemişçi Hasan Paşa’nın İstolni Belgrad’ı geri almasında ve Peşte muhasarasında da baştezkireci olarak serdarın yanında yer aldı. Yavuz Ali Paşa’nın sadâret makamına geçmesinden sonra aynı mevkii muhafaza ettiyse de vezîriâzam Macaristan Seferi’ne çıktığında bu görevden azledildi, ancak Sadâret Kaymakamı Hâfız Ahmed Paşa’nın tezkireciliği hizmetinde bırakıldı. Defter-i hâkānî emini kaymakamlığı ve defter eminliği yaptıktan sonra maliye hizmetine geçti. Sadrazam Kuyucu Murad Paşa tarafından öldürtülen Yûsuf Paşa’nın muhallefâtını Anadolu defterdarı olarak yazıp deftere kaydederek Başdefterdar Ekmekçizâde Ahmed Paşa’ya teslim etti.

Hasanbeyzâde’nin bundan sonra mükerreren Tuna, Karaman ve Halep defterdarlıklarında bulunduğu, Karaman ve Kefe beylerbeyilikleri vazifelerini de ifa ettiği anlaşılır. Kefe beylerbeyiliği sırasında Kılburun Kalesi’nin tamiriyle uğraştı, ancak hizmetleri beğenilmediği için beylerbeyilikten azledildi. Mâzul olarak Varna’ya geldiğinde Kazaklara karşı kalenin korunmasında görev alarak kurtarılmasını sağladığı için Karaman defterdarlığına getirildi, ardından Halep’te Emvâl-i Sultânî defterdarlığında bulundu. Bir müddet sonra Halep eyaleti defterdarlığına tayin edildi. Arkasından Karaman defterdarı olarak kısa bir müddet vazife gördü, emekliye sevkedildikten sonra tekrar Tuna defterdarı oldu. Kazaklarla anlaşan Lehliler üzerine yürümek için Boğdan’da toplanarak Özi ve Rumeli beylerbeyilerinin kumandasında harekete geçen ordunun sefer masraflarını mîrî hazineden karşılamakla görevlendirildi. Kısa bir müddet sonra bu görevden ayrıldı. Nihayet IV. Murad’ın Revan seferine katılarak sefer vukuatının yakın bir şâhidi olan Hasanbeyzâde’nin sefer dönüşünden kısa bir süre sonra vefat ettiği tahmin edilir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Aykut, Nezihi, Hasanbeyzâde Ahmed Paşa, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1997, Cilt: 16, syf: 363-364

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun