Harun Buğra Han

  • Önem : Karahanlı Hükümdarı
  • Ölüm : 992- Koçkarbaşı

Abdülkerim Satuk Buğra Han’ın torunu olan Harun Buğra Han şehzadelik zamanında devletin batı kısımlarını yönetme görevini üstlendi. Ona bu görevi kardeşi Ebü’l-Hasan Ali Arslan Han verdi. Döneminde İsfîcâb’ı zapt etti. Bir kısım muhalif Sâmânî kumandanlarının da desteğini alarak gerçekleştirdiği bu girişimde Sâmânîler’in içinde bulunduğu karışıklıklar dad etkiliydi. Yaklaşık iki yıl sonra da Sâmânîler’in başşehri Buhara’ya giren Harun Buğra Han’ın bu hareketi Sâmânî Emîri Nûh b. Mansûr’a şehri terk ettirmek zorunda bıraktı. Aynı zamanda bu girişim Sâmânîler’in Horasan valisi Ebû Ali Simcûrî tarafından da destek gördü. Hatta Buğra Han onunla daha İsfîcâb’ın zaptı sırasında, Ceyhun nehrinı sınır olarak belirlemek üzere Sâmânî Devleti’ni paylaşma hususunda gizli bir antlaşma da yaptı. Bu antlaşmaya göre Horasan Ebû Ali’nin, Mâverâünnehir de Hârun Buğra Han’ın idaresine geçecekti. Fakat Hârun Buhara’ya girdikten sonra Ebû Ali’yi bir ordu kumandanı gibi gördü ve daha önceki anlaşmadan uzaklaştı. Ama çok geçmeden Buhara’da ağır bir hastalığa yakalandı ve yerine Sâmânî şehzadelerinden Abdülazîz Nûh b. Nasr’ı bırakarak buradan ayrılmak zorunda kaldı. Kâşgar’a dönerken yolda vefat etti.

Harun Buğra Han Mâverâünnehir’i ilk kez fetheden Karahanlı hükümdarı olarak ün kazandı. Birçok lakaba sahip olan Harun Buğra Han’ın bu lakaplarının arasında Şihâbüddevle ve Zahîrüdda‘ve gibi İslâmî isimler de bulunuyordu. Fakat Buğra Han’a bu lakapların halife tarafından verilmediği düşünülür. O dönemlerde Karahanlılar ile Sünnî İslâm muhiti arasında henüz resmî bir ilişki kurulmadığı için söz konusu isimleri b Buğra Han’ın bizzat kendisinin unvanlarına eklemiş olduğu ihtimaller arasında yer alır. Bilinen en eski Karahanlı paraları Harun Buğra Han’a aitti. Öte yandan Îlak’ta basılan sikkeler Abbâsî halifeliğiyle herhangi bir münasebetinin bulunmadığını gösterir. Ölümünden sonra II. Nûh Selçuklu Türkmenleri’nin de yardımıyla tekrar Buhara’ya hâkim oldu.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Genç, Reşat, Harun Buğra Han, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1997, c.16, sf.257-258 

Usta, Aydın, Sâmânîler, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2009, c.36, sf.64-68

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun