Harre Savaşı

  • Taraflar : Medineliler- Emevî kuvvetleri
  • Yer : Harretü Vâkım
  • Tarih : 683

Sosyo-ekonomik yönden Hz. Peygamber ve ilk üç halife dönemindeki müreffeh yaşamı Emevî iktidarında bulamayan Medineliler, bu sıkıntılarının müsebbiplerinden biri olarak gördükleri Yezid’e isyan ettiler. I. Yezîd döneminde valilerin sık sık değiştirilmesi Medineliler’in Emevî hilâfetine karşı muhalefetini arttırdı. Yezîd’in zevku safaya düştüğüne dair gelen haberler dindar insanları rahatsız etti. Medine’de başlayan muhalefetin ise dinî yönü yanında ekonomik boyutu da vardı. Üretim azalmış, fiyatlar artmış, insanlar geçimlerini sağlamakta zorluk çekmişler, haklarını alamamışlar ve ellerindeki malları iktidar ailesi mensuplarına satmak zorunda kalmışlardı. Medineliler muhalefetlerini bir adım daha ileri götürerek valiyi ve gıyabında Yezîd’i görevden uzaklaştırıp ensardan Abdullah b. Hanzale el-Gasîl’e biat ettiler. Fakat bu seçim ensara üstünlük kazandırması sebebiyle rahatsızlık meydana getirdi ve bu rahatsızlık ancak Kureyş ile mevâlîsinin başına Abdullah b. Mutî‘in, muhacirlerin başına da Ma‘kıl b. Sinân’ın getirilmesiyle giderildi; böylece Abdullah b. Hanzale yerinde kaldı. Medineliler’in davranışları şehirdeki Emevîler’e ve taraftarlarına karşı mütecaviz bir hale dönüştü ve Emevîler’le müttefiklerinin oluşturduğu yaklaşık 1000 kişilik bir grup Mervân b. Hakem’in evinde gözetim altına alındı.

Yezîd durumu haber alınca Hicaz’a bir ordu gönderdi. Emevî kuvvetleri şehri dört bir taraftan kuşatma altına almalarına rağmen içeri giremedikleri için başlangıçta savaş Medineliler’in lehine gelişti. Fakat Mervân b. Hakem’in Benî Hârise’nin savunduğu bölgeye giderek onlarla anlaşması sonucunda aleyhlerine döndü ve buradan şehre giren Müslim’in askerleri kısa sürede her tarafı ele geçirdi. Olup bitenleri ayrıntılı biçimde hilâfet merkezine bildiren Müslim, Medine’de kısa bir süre kaldıktan sonra Mekke’ye gitmek üzere yola çıktı. Harre’deki acımasız tutumundan dolayı kendisine “müsrif” lakabı verildi. Yezîd’in cereyan eden hadiseleri haber aldığı zaman söylediği sözler ve şiirler hususunda farklı rivayetler bulunmakta ve bunların muhtevası tartışılmaktadır. Harre Vak‘ası, Emevîler’in siyasî hayatları boyunca yaptıkları veliahtlık ihdası, Kerbelâ Vak‘ası ve Mekke kuşatması gibi büyük hatalardan biri olarak tarihe geçmiştir. Saîd b. Müseyyeb bir rivayetinde, üç fitnenin ikincisi olarak Hz. Osman’ın şehid edilmesinden sonra Harre Vak‘ası’nı gösterdi ve bu savaş sonucunda Hudeybiye ashabından kimsenin kalmadığını söyledi.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Küçükaşçı, Mustafa Sabri, Harre Savaşı, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1997, c.16, sf.245-247

Kılıç, Ünal, Harre Vakasının Sebepleri Hakkında Bazı Mülahazalar, Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sayı 4, 2000

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun