Hamdi Ragıp Atademir

Hamdi Ragıp Atademir
  • Meslek : Felsefeci, mütercim, eğitimci
  • Doğum : 1909- Konya
  • Ölüm : 3 Mart 1976

Felsefi eğitime ve kültürel çalışmalara verdiği önem ile tanınan Hamdi Ragıp Atademir saygın bir din âlimi olan ve Millî Mücadele’yi destekleyen Hacı Mehmed Râgıp Efendi’nin oğlu idi. Maarif Vekâletinde açılan sınavı kazanarak Fransa’ya felsefe öğrenmeye giden Atademir Besançon ve Nancy üniversitelerinden mezun oldu. Yurda döndüğünde çeşitli okullarda felsefe öğretmenliği yaptı. Doktora yapmak üzere gittiği Almanya’dan II. Dünya Savaşı’nın başlaması nedeniyle geri döndü. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’ne felsefe asistanı olarak tayin edildi. Aristo’nun Mantık ve İlim Anlayışı adlı teziyle doçentliğe yükseldi. Aristo’nun Organon adlı mantık külliyatını tam olarak ilk defa Türkçe’ye çevirdi. 1949’da Metot Üzerine adlı çalışmayla profesör unvanını aldı. Kendi teklifi üzerine Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi’nde kurulan Felsefe ve Mantık Kürsüsü’nün başkanı oldu. 1954-1960 yılları arasında Demokrat Parti’den Konya milletvekili olarak parlamentoda görev yaptı. 1960 ihtilâlinin ardından tutuklanarak yaklaşık iki buçuk yıl hapiste kaldı. Siyasî aftan sonra Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi’ne felsefe tarihi hocalığına tayin edildi. İlâhiyat Fakültesi’ndeki hocalığını sürdürürken vefat etti.

Daha çok mantık alanında çalışmalar yürüten Hamdi Ragıp Atademir akademik hayatı boyunca yöntem konusuna özel bir önem verdi. Modern ve klasik modern metinlere hakim olan Atademir’in eserlerinde indirgemeci bir üslüp bulunmaz. Yenilikçi bir bakış açısıyla eserler kaleme almaya önem veren Atademir felsefe eğitiminin ve kültürünün geliştirilmesi konusunda ön ayak olmaya çalıştı. Bu amaçla eser tercüme etmeye yöneldi ve Batı dillerinden çok sayıda çeviriler yaptı. Çevirdiği eserler aracılığı ile Türkçe’de bir felsefe dilinin oluşmasına da önemli katkılar sağladı. Türk Dil Kurumu tarafından neşredilen Felsefe ve Gramer Terimleri adlı eserin hazırlık çalışmalarında da önem rol oynadı. Aristo’nun Organon adlı eserini çevirirken Türkçe kelime kullanımında özverili davranarak eski-yeni çatışmasının yaşandığı bir dönemde uzlaşmacı tavır benimsedi. Türkçe dilinde özellikle bir mantık dilinin meydana gelmesi konusunda gayret sarf etti. Latin harfleriyle yazılan ilk mantık eleştirisi niteliğindeki eseri Hilmi Ziya Ülken’in Lojik Prensipleri ve Muasır Tenkit adıyla Fransızca’dan çevirdiği eserdir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Alpyağıl, Recep, Hamdi Ragıp Atademir, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2016, c. Ek-1, sf. 133- 134

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun