Halil Nihat Boztepe

Halil Nihat Boztepe
  • Önem : Son devir Türk edebiyatında daha çok mizah ve hicivleriyle tanınan şair
  • Doğum : 1880 - Trabzon
  • Ölüm : 17 Şubat 1949 - ANkara
  • Başlıca Eserleri : Sihâm-ı İlhâm, Âyîne-i Devrân, Mâhitâb, Ağaç Kasidesi

Halil Nihat, bilhassa II. Meşrutiyet’ten sonra o dönemin Akşam, Alemdar, İstiklâl, Vakit ve Tanin gibi tanınmış gazete ve dergilerinde önce tercümeleriyle, daha sonra şiirleri ve edebî yazılarıyla adını duyurdu. Zeytinlik mektebinde ilköğrenimini ardından Trabzon Askerî Rüşdiyesi’nden sonra idâdîyi bitiren Nihat ailesini geçindirmek için çalışmak zorunda kaldı. Türkçe öğretmenliği yaptığı Frerler Mektebi’nde derslere devam ederek Fransızca öğrendi. Daha sonra Trabzon Düyûn-ı Umûmiyye idaresine girdi. Düyûn-ı Umûmiyye Komiserlik Kalemi’ne tayin edilerek İstanbul’a yerleşti. Zamanla terfi edip burada müdür oldu. Cumhuriyet’in ilânından sonra bu idarenin lağvedilmesi üzerine Osmanlı borçları meselesinin halli için Paris’e giden heyette yer aldı. Dönüşünde III. devre Gümüşhane mebusu seçilerek meclise girdi. VII. dönem sonuna kadar Trabzon mebusu olarak milletvekilliği yaptı. Şairliği hiçbir zaman ciddi bir iş olarak görmemekle beraber ince ve zarif bir ruh taşıyan mısraları, onun geniş bir edebiyat bilgi ve kültürü ile tam bir şair hüviyetine sahip olduğunu gösterir.

Devrinde hem aruz hem de hece veznini en iyi kullanan şairlerden biri olan Halil Nihat’ın daha ziyade mizah ve hiciv türünde eser vermesi isminin unutulmasına sebep oldu. Şiirlerinde II. Meşrutiyet’ten itibaren ölümüne kadar geçen kırk yıllık bir devre içinde cereyan eden çeşitli siyasî ve sosyal olayları, bunlarla ilgili şahısları, devlet, sanat ve edebiyat adamlarını, çeşitli kuruluşları bütün yönleriyle bulmak mümkündü. 1908’den başlayarak Cumhuriyet devri de dâhil ortaya çıkan aşırı akımları, ifrat ile tefrit arasında bocalayan inkılâp ve inkılâpçıları bir sanatçıya yakışır incelik ve dikkatle çekinmeden tenkit etti. Ancak bu sebeplerle “geriye bağlı kalmak hatasıyla” suçlandığı gibi resmî ve özel çevrelerce de unutulmaya terk edildi. Şehbâl mecmuasında Alphonse Daudet’den “Değirmenimden Mektuplar” ile Ludovic Halevy’den “Rü’ya” adlı uzun hikâye ve Vakit gazetesinde “Küçük Efendi” adlarıyla neşredilen tercümeleri, Servet-i Fünûn, Diken ve Akbaba gibi devrin tanınmış edebiyat ve mizah dergilerinde bazen “Karga” takma adıyla yazdığı mizah yazıları dışında diğer eserlerinin hepsi manzumdur.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Uzun, Mustafa, Halil Nihat Boztepe, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 6, 1992

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun