Halide Edip Adıvar

Halide Edip Adıvar
  • Doğum : 1884
  • Ölüm : 1964 - İstanbul
  • Meslek : Öğretmen, hatip, yazar, akademisyen, siyasetçi

Milli mücadele yıllarında verdiği destek ve ilmi seviyesi ile ünlenen Türk Edebiyatının kadın roman yazarı Halide Edip İstanbul'daki Darulmualimmat ve Kız İdadisi'nde öğretmenlik yaparak eğitim kariyerine başladı. II. Meşrutiyet'in ardından birçok süreli yayında makalesi yayımlandı. Cihan Harbi sırasında Suriye'de kız mektep ve yetimhanelerinin kuruluşunda bulundu. Batı Edebiyatı üzerine Darülfünun'da dersler verdi. 15 Mayıs 1919'da İzmir'in işgalinden sonra düzenlenen Fatih, Üsküdar ve Sultanahmet mitinglerine konuşmacı olarak katıldı. Özellikle Sultanahmet mitinginde adeta efsaneleşti. Ardından Ankara'ya giderek Mustafa Kemal Paşa'nın yakın çevresinde yer aldı. Milli Mücadele'nin sona erişi ve Cumhuriyet idaresi ile anlaşmazlığı neticesinde yurt dışına çıktı ve 1939 yılına kadar çeşitli ülkelerde dersler, konferanslar verdi.

Hayatı

İstanbul Beşiktaş’ta 1884 yılında dünyaya geldi. Annesi Bedrifam Hanım'ı küçük yaşta kaybeden Halide Edip sanat hayatına büyük bir tesiri olacak olan anneannesinin yanında çocukluğunu geçirdi. Babası ise dönemin padişahı Sultan II. Abdülhamid’in zamanında Padişah Hazinesi kâtipliği görevini icra etmiş Mehmet Edip Bey’dir.

Lise eğitimini Üsküdar Amerikan Kız Koleji’nde gördü. Mezuniyetinin ardından 1901 yılında liseden hocası Salih Zeki ile evlendi.31 Mart Vakası meydana geldiğinde Mısır’a kaçtı.1909 yılında yurda geri döndü ve Darülmuallimat’ta Pedagoji öğretmeni olarak göreve başladı.1911 yılında Salih Zeki’den ayrıldı. Bu arada İngiltere’ye Isabel Fry ve bazı İngiliz aydınlarına konuk olarak gitti. Yine bu dönemde faaliyete başlayan Türk Ocağı’nda görev aldı ve dönemin aydınları olan Ziya Gökalp, Hamdullah Suphi ve Yusuf Akçura ile ilk temasları bu safhada gerçekleşti. İleride I.TBMM hükümetinin Sağlık Bakanı olacak olan Adnan Adıvar ile öğretmenlik ve müfettişlik yaptığı Suriye’de evlendi.

Balkan Savaşı Yılları

Sıkı bir kadın hakları savunucusu olan Halide Edip bu düşüncelerini ilk olarak Balkan Savaşı yıllarında kurucuları arasında yer aldığı Teal-i Nisvan Cemiyeti ( Kadınları Yükseltme Derneği) ile icraata döktü.1918 yılında Darülfünun Edebiyat Fakültesi’nde Batı Edebiyatı alanında dersler verdi.

Cumhuriyet Dönemi

Cumhuriyetin kuruluşunun ardından eşiyle birlikte içinde bulunduğu Terakkiperever Cumhuriyet Fırkasının kapatılması ve Mustafa Kemal Paşa ile yaşanan siyasi ayrılıklar sonucu Türkiye’den ayrıldı. 14 sene, ilk 4 senesi İngiltere sonraki 10 senesi Fransa’da olmak üzere yurtdışında yaşamını sürdürdü. İngiltere’de Cambridge ve Oxford üniversitelerinde ve Fransa’da Sorbonne Üniversitesi’nde Türkiye’yi ve Türk insanını Avrupa’ya tanıtmak gayesiyle konuşmalar yaptı. Daha sonra gelen davetler üzerine önce Amerika’da çeşitli üniversitelerde konferanslar vermek üzere gitti ardından da Hindistan’a üniversitelerde ders vermek için gitti.1939’da ülkeye geri döndükten sonra Profesör olarak İstanbul Üniversitesi İngiliz Filoloji kürsüsünü kurdu ve burada 10 yıl dersler verdi. 1950 yılında dört sene milletvekilliği yapacağı TBMM’ye girdi. 9 Ocak 1964 yılında 80 yaşında İstanbul’da hayatını kaybetti.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Hilmi Yücebaş, Bütün Cepheleriyle Halide Edip, İstanbul
Muzaffer Uyguner, Halide Edip, İstanbul
Baha Dürder, Halide Edip: Hayatı ve Sanatı, İstanbul
H. Uğural Barlas, Halide Edip Adıvar, İstanbul
Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, Atatürk Araştırma Merkezi,2012
Halide Edip Adıvar, Türkün Ateşle İmtihanı, Can Yayınları, İstanbul,2007
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun