Hakem Olayı

  • Önem : Sıffîn Savaşı’nda Muaviye’nin ordusu yenilmek üzere iken Amr b. Âs’ın Mushaf sayfalarını mızraklara taktırarak her iki tarafı da Kur’an’ın hakemliğini kabule çağırmasıyla başlayan olay
  • Tarih : 657
  • Yer : Sıffin, Suriye

Müslümanların Sıffîn’de karşı karşıya geldiği ve çok sayıda kişinin öldüğü savaşın sonunda çözüm olarak öngörülen Hakem Vak‘ası meseleyi daha da karışık hale getirdi. Hakem Vak’ası Sıffîn Savaşı’nda Muâviye’nin ordusu yenilmek üzere iken Amr b. Âs’ın Mushaf sayfalarını mızraklara taktırarak her iki tarafı da Kur’an’ın hakemliğini kabule çağırmasıyla başladı. Muâviye’nin danışmanı Amr b. Âs, ihtilâfın Kur’an’ın hakemliği ışığında çözülmesi teklifini gündeme getirerek bu sırada kaçmayı düşündüğü söylenen Muâviye ve ordusunu yenilgiden kurtardı. Bu teklif, savaştan yorulmuş ve çoğu aynı zamanda akrabaları olan dindaşlarına kılıç çekmekte tereddüt eden Hz. Ali’nin ordusundaki askerleri birbirine düşürdü. Büyük bir kısmı, bilhassa kurrâ savaşın derhal durdurulmasını istedi. Hz. Ali onlara bunun bir savaş hilesi olduğunu, Muâviye’nin Kur’an’ın hükmüne uymak değil kendi bütünlüklerini bozmak amacıyla bu işe giriştiğini söyleyip savaşa devam etmelerini istedi. Fakat savaşın durdurulmasını isteyen askerler onu dinlemedikleri gibi savaşı durdurmadığı takdirde kendisini Muâviye’ye teslim etmek veya öldürmekle tehdit ettiler.

Hakem kararlarının çakışacağı ve karşılıklı uzlaşının sağlanamayacağı Hakem Olayı Hz. Ali’ye yapılan baskılar ile kabul ettirildi. Hz. Ali’nin savaşı durdurmasının ardından halifeye karşı direnenlerden Eş‘as b. Kays karşı tarafın niyetini öğrenmek için onların yanına gitti. Muâviye de maksatlarının aralarındaki anlaşmazlığı Kur’an’ın hakemliğine başvurmak suretiyle çözmek olduğunu söyledi. Buna göre iki tarafı temsil etmek üzere seçilecek iki hakem halifelik meselesini Kur’an’ın hükmüne uygun olarak çözecekti. Muâviye taraftarları hakem olarak Amr b. Âs’ı seçtiler. Hz. Ali ise bunun için Abdullah b. Abbas’ı veya Mâlik b. Hâris el-Eşter’i düşünüyordu. Ancak başta Eş‘as b. Kays olmak üzere onu tahkimi kabule zorlayanlar bu defa Ebû Mûsâ el-Eş‘arî’den başkasının hakemliğini kabul etmemekte direndiler. Hz. Ali bu isteklerini de kabul etmek zorunda kaldı. Ardından iki taraf arasında hakemlerin uyacağı kuralların belirlendiği metin hazırlandı. İki tarafın verilecek hükme uymayı taahhüt ettiği metne göre bir araya gelecek iki hakem halifelik meselesini Kur’an’a, Kur’an’da bir hüküm bulamazlarsa sünnete başvurarak âdilâne çözecekti.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Yiğit, İsmail, Hakem Vakası, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 37, 2009

Üzüm, İlyas, Hakem Vakası, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 37, 2009

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun