Hafız Sami

Hafız Sami
  • Önem : Türk mûsikisinde son devrin dinî ve din dışı icraları ile tanınan en ünlü hânendelerinden.
  • Doğum : 1874
  • Ölüm : 26 Nisan 1943
  • Ebeveynler : Hacı Ali Rızâ Efendi, Zâtiye Hanım

Filibe’de doğan Hâfız Sâmi, Filibe’nin işgali üzerine ailesiyle birlikte İstanbul’a gelerek Fatih’e yerleşti. Tezgâhçılar Sıbyan Mektebi’nde okuduğu sırada sesinin güzelliğiyle dikkat çekti. Hacı Hasan Efendi’nin yanında hıfzını tamamladı. Hasan Efendi’den kıraat, Hacı Kadri Efendi’den tashîh-i hurûf ve ta‘lîm-i Kur’ân dersleri aldı. Ayrıca Eğinli Rahmi ve Hâfız İdris efendilerle Demirhisarlı Hacı Abdüş Efendi’den medrese derslerini okudu ve Abdüş Efendi’den icâzet aldı. Osmanlıların son döneminde yetişen ve başta Kur’an tilâveti olmak üzere mevlid, ezan, kaside, gazel gibi okuyuşlarda devrinin önemli simalarından biri olan Hâfız Sâmi, ilk mûsiki bilgilerini Müştakzâde Hacı Edhem Efendi’den aldı. Daha sonra Bolâhenk Nûri Bey, Enderunlu Hâfız Hüsnü Efendi, Hacı Kirâmî Efendi, Bestenigâr Ziyâ Bey ve Sultanselimli Hâfız Cemal Efendi’den faydalanarak dinî ve din dışı birçok eser meşketti. Halıcıoğlu Topçu Mektebi’ndeki imamlığından istifa ederek gittiği Hac dönüşü bir süre Galata Camii’nde imamlık yaptı, fakat sinir hastalığına yakalanınca ayrılmak zorunda kaldı. Gülhâne’de tedavi edilmeye çalışılsa da hastalığı nüksetti. Vefatından sonra Edirnekapı’ya defnedildi.

Hâfız Sâmi’nin ilk olarak Fâtih Camii’nde okumaya başladığı mukabeleleri, daha sonra uzun yıllar Beyazıt ve Yerebatan camilerinde devam etti. Kur’an tilâvetinde tecvide son derece dikkat eder ve lüzumsuz nağmelerden kaçınırdı. Mevlid okuyuşunda da aynı hassasiyeti gösteren Hâfız Sâmi mânaya ve diksiyona özellikle dikkat ederdi. Yorulmak bilmeyen sesi yanında çok uzun bir nefesi vardı. Hâfızalarda iz bırakan okuyuşları arasında 1901 yılında Zeyrek Kilise Camii’nde, 1910’da Süleymaniye Camii’nde okuduğu mevlidler ve Meşrutiyet yıllarında Esad Efendi Tekkesi’nde okuduğu Mülk sûresi özellikle kaydedilir. Üç oktav üzerinde istediği rahatlıkla okuyabilen Sâmi Efendi, güftenin fesahatini bozmadan tiz ve pestlerde, hecelerin hakkını verip vurgulara dikkat ederek okurdu. Çoğunlukla mansur akordunun tiz nevâsı üzerinde okuyan Hâfız Sâmi’nin gazellerinde âşıkane bir eda hâkimdi. Hicazkâr makamında ve sözleri Şeyh Esad Erbîlî’ye ait, “Tecellâ-yı cemâlinden habîbim nevbahâr âteş” mısraıyla başlayan eser ise onun en çok okuduğu kaside olarak bilinir. 
 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Özcan, Nuri, Hâfız Sâmi, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1997, cilt. 15, sf. 102-103

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun