Hacı Bayram-ı Veli Külliyesi

Hacı Bayram-ı Veli Külliyesi
  • Yer : Ankara
  • Kurucusu : Hacı Bayram-ı Veli
  • Kuruluş Tarihi : Tarihi: 831-828 (?)

Hacı Bayrâm-ı Velî’nin türbesini de bünyesinde barındıran tarikat külliyesi, zaman içinde çeşitli onarımlar geçirdi. Ek binalarla donatılan yapı topluluğu tarikatın âsitânesi ve pîr makamı olarak varlığını sürdürdü. Külliyenin bünyesinde yer alan Roma dönemine ait Augustus Tapınağı Bizans çağında kiliseye, Türk döneminde Akmedrese adıyla eğitim yapısına dönüştürüldü. Hacı Bayrâm-ı Velî’nin vefatından sonra kabrinin üzerine bir türbe inşa edildi, zaman içinde türbe ile caminin doğu yönünde Augustus Tapınağı’nın içinde ve çevresinde, bir de külliyenin kuzeybatı yönünde iki hazîre teşekkül etti. Caminin geçirmiş olduğu iki önemli onarımdan ilki III. Ahmed döneminde, tekkenin o tarihteki postnişini Şeyh Mehmed Baba tarafından gerçekleştirildi. Külliyenin tarihçesiyle ilgili kaynakların bir kısmında caminin III. Mustafa devrinde de bir onarım geçirdiği ileri sürülür. İkinci onarım ise 1940-1941 yıllarında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından ve mimar Alâeddin Bey eliyle gerçekleştirildi. Bu onarımda yapının planı ve üst yapısı büyük ölçüde korundu, ancak son cemaat yerinde ve batı cephesinde değişiklikler meydana geldi, ayrıca cephelerdeki doku ve ayrıntılar aslına sadık kalınmaksızın yenilendi.

Ankara’nın en muteber ziyaretgâhı olan külliyede yapının mimari kimliğine ters düşen oldukça bilinçsiz değişiklikler yapıldı. Tekkelerin kapatıldığı 1925 yılını takip eden dönemde caminin batısındaki tekke birimlerinden harem binası, cümle kapısı, Nezihe Hanım Çeşmesi, medrese ve hazîre ortadan kaldırıldı, mezar taşları Ankara’nın diğer hazîrelerine nakledildi. Hacı Bayrâm-ı Velî Türbesi’nde bulunan değerli ahşap kapılar Ankara Etnografya Müzesi’ne taşındı. Türbe 1947’de, Müzeler Genel Müdürlüğü ve Türkiye Anıtlar Derneği tarafından arkeolog Mahmut Akok’un denetimi altında esaslı bir onarıma tâbi tutuldu, içindeki ahşap aksam ve kalem işleri tamamen yenilendi. Bu arada türbenin batı yönünde yer alan ve zamanla içi Hacı Bayrâm-ı Velî neslinden gelen postnişinlerin kabirleriyle dolan çatılı giriş bölümü de yıktırıldı. Böylece bir yandan külliyenin en önemli iki binası olan cami ile türbe ihya edilirken yapı topluluğunun diğer birçok unsuru tarihe karıştı. Son yıllarda gerçekleştirilen çevre düzenlemeleri sırasında külliyeyi kuşatan eski mahalle dokusunun son izleri de silindi. 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Tanman, M. Baha, Hacı Bayram-ı Veli Külliyesi, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1996, c.14, sf. 448-454

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun