Hacı Agus Salim

  • Önem : Endonezyalı Müslüman lider ve devlet adamı
  • Doğum : 8 Ekim 1884 - Endonezya
  • Ölüm : 4 Kasım 1954 - Cakarta, Endonezya

Dindar ve asil bir aileden gelen Hacı Agus Salim Cakarta’da bulunan bir Hollanda sömürge lisesini bitirdikten sonra Hollanda’nın Cidde Konsolosluğu’na memur olarak tayin edildi. Cidde’de kaldığı süre içinde milletlerarası diplomaside edindiği bilgi ve tecrübenin yanı sıra Mescid-i Harâm’da imamlık yapan amcası Şeyh Ahmed Hatîb’den Arapça ve din dersleri alarak İslâmî ilimlerdeki bilgisini arttırdı. Cakarta’ya döndükten sonra bir süre halk hizmetleri dairesinde çalıştı. Daha sonra doğduğu kasabada Hollandaca eğitim veren özel bir ilkokul açtı ve burada iki yıl öğretmenlik yaptı. 1915’te Cava’ya dönerek sömürge hükümetinden tekrar görev talebinde bulundu ve sivil polis müfettişliğine getirildi. Endonezya’nın ilk millî hareketi sayılan Sarekat İslam’ın faaliyetlerini takip etmekle görevlendirildiği zaman teşkilâtın üst düzey yöneticileriyle tanışarak onlarla ilişki kurdu ve bir süre sonra da lider Hacı Ömer Said Cokroaminato’nun tesiriyle vazifesinden istifa ederek aralarına katıldı. Kısa zamanda ikinci adam durumuna yükselen Sâlim sömürge yönetimine karşı yürütülen politikanın oluşturulmasında ve programların hazırlanmasında önemli rol oynadı.

Endonezya’nın ilk aydın âlimi olarak kabul edilen Hacı Agus Salim Endonezya’nın bağımsızlık mücadelesine yaptığı katkıları sebebiyle devlet başkanı Sukarno tarafından millî kahraman ilân edildi. “İslâmî sosyalizm” kavramının Endonezya’daki ilk savunucularından biri olan Hacı Agus Sâlim, halkın refah ve mutluluğunu ön planda tutan sosyalist fikirleri İslâmiyet’in eşitlik, kardeşlik, yardımlaşma prensipleriyle pekiştirmeye çalıştı ve Sarekat İslam’ın sosyoekonomik alandaki programlarının hazırlanması sırasında Kur’an’ı temel kaynak kabul ederek politikalarının İslâmî özellikli olmasına ağırlık verdi. Endonezya’nın bağımsızlığını ilân etmesinden sonra hükümette dışişleri bakanlığı yaptı. Birçok Arap ülkesini ziyaret ederek Endonezya’nın Hollanda’ya karşı verdiği bağımsızlık mücadelesini anlattı ve hükümeti adına imzaladığı dostluk antlaşmaları sayesinde devletin Mısır ve Suriye gibi ülkeler tarafından resmen tanınmasını sağladı. Birleşmiş Milletler’de temsilcilik görevi de yapan Hacı Agus Sâlim, bağımsızlık mücadelesi yıllarında cumhuriyet hükümetinin başşehri olan Yogyakarta’nın Hollanda kuvvetleri tarafından işgal edilmesi üzerine diğer liderlerle birlikte tutuklanarak sürgüne gönderildi. Hollanda’nın Endonezya’ya bağımsızlık vermesinden sonra ülkesine geri döndü ve hükümet danışmanı oldu.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Göksoy, İsmail Hakkı, Hacı Agus Salim, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1996, c.14, sf.439-440

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun