Gül Baba

Gül Baba
  • Kişiliği : Osmanlı dönemi mutasavvıf Bektaşi şair ve derviş
  • Ölüm : 1541 - Budin, Macaristan
  • Başlıca Eserler : Feyznume, Risale-i Besmele, Divan-ı Gülbaba, Miftahu’l- gayb

Ünlü mutasavvıf şair Gülbaba’ın hayatına dair çeşitli rivayetler bulunsa da, yaşamına dair bilgiler sunan önemli kaynaklar da mevcuttur. Bunlar arasında Evliya Çelebi’nin babasından naklen verdiği bilgiye göre bir Bektaşi dervişi olan Gülbaba Amasya’nın Merzifon ilçesinde dünyaya gelmiş, Fatih Sultan Mehmed, II. Bayezid, Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman dönemlerinde birçok savaşa katılmıştır. Dahil olduğu savaşlar arasında bulunan Budin Seferi sırasında vefat etmiştir. Savaşın başarıya kavuşup Budin’in fethinin gerçekleşmesinin ardından Kanuni Sultan Süleyman’ın bizzat dahil olduğu ve yaklaşık 200 bin askerin katıldığı cenaze namazı Ebu Suud tarafından kıldırılarak, Budapeşte’nin Buda yakasındaki kalenin dışında Kalvaria denilen alana defnedilmiştir. Günümüzde türbenin içerisinde bulunan bir levhada, Budin’in fethinden birkaç gün sonra Eylül 1541’de Aya Maria Mathlas Kilisesi’nden bozma bir cami olan Fethiye Camii’inde cemaatle namaz kılarken öldürüldüğüne dair ifadeler yazılıdır.

Isparta’nın Senirken ilçesine bağlı İlegöp köyünde bulunan Veli Baba Dergâhı’na ait kayıtlarda bulunan bilgiler Evliya Çelebi’nin kaleme aldığı iddiaları doğrulamakta ve Gülbaba’ya ait daha gerçekçi bilgiler sunmaktadır. Bu kayıtlara göre Güldede diye anılan Gülbaba’nın asıl adı Cafer’dir. Hz. Hasan’ın soyundan geldiği iddiası mevcuttur. Bununla birlikte Gülbaba adının nereden geldiğine dair çeşitli görüşler mevcuttur. Gülbaba’nın gülü çok sevmesinden veya türbesinin bulunduğu bölgede güllerin çok olduğundan dolayı bu adla anıldığına dair görüşler ağır basmaktadır. Gülbaba’ya ait türbe 1543-1548 yılları arasında Budin Beylerbeyi Yahya Paşazade Mehmed Paşa’nın emriyle yapılmıştır. Türbe, tamamlandıktan sonra başta Türkler olmak üzere birçok Müslüman’ın ziyaret ettiği bir alana dönüşmüştür. Süreç içerisinde efsaneleşen bir karakter haline dönen Gülbaba, Macar edebi yaşantısına hikâyeler, şiirler, makaleler ve piyeslerle dahil olarak, bir folklor malzemesi olarak menkıbeleri defalarca yayınlanmıştır. Şair kimliğiyle öne çıkan Gülbaba, Misalî mahlasıyla manzum ve mensur eserler kaleme almıştır.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Mustafa S. Kalaçin, Gülbaba, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1996, cilt.14, sf.227-228

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun