Göbeklitepe Tapınağı

Göbeklitepe Tapınağı
  • Önem : Dünyanın bilinen ilk tapınağı
  • Yer : Şanlıutfa
  • Keşfedildiği Tarih : 1963
  • Yapılış Tarihi : M.Ö. 10.000 civarı

Arkeolojik bir alan olarak ilk kez 1963 yılında, Türk ve Amerikan bilim adamlarının yaptığı bir yüzey araştırması sırasında tespit edilen Göbeklitepe Höyüğü’de bulunan tapınak, dünyanın bilinen en eski tapınağı olarak kabul edilmektedir. Şanlıurfa kent merkezinden 15 km uzaklıktaki Karaharabe köyü yakınlarında yer alan Göbeklitepe Höyüğü’nün tespiti her ne kadar 1963 yılında olsa da yerleşimin taşıdığı olağanüstü önem ancak 1995 yılında başlayan kazılarla anlaşıldı. Tepe Ziyaret adıyla da bilinen alan, Neolitik Çağ’ın çanak-çömlek kullanılmayan erken akeramik dönemine aittir. M.Ö. 10.000’ler de başlamış, M.Ö. 8.000 civarında da bitmiş höyükte bulunan tapınma alanı, bu kadar erken çağdaki yerleşim için bir muamma olarak kalan anıtsal bir mimariye sahiptir.

Dünya tarihi mirası açısından son derece önemli olan Göbeklitepe’deki tapınağın mimari şekillerinden de bahsetmek gerekirse; 1.4 metre kalınlığında duvarları bulunmaktadır. 12 metre yüksekliğindeki tapınağın içinde, bazıları 7 metreye yükselen en büyükleri 25 ton ağırlığındaki “T” biçimli dikmeleri üzerine tilki, yaban domuzu, boğa, akrep, yılan, kuş, yaban eşeği, yaban ördeği gibi hayvanlar ve yabani bitkiler tasvir edildiği kabartmaların henüz kullanılmayan bir çağda nasıl yapıldığı hala gizemini korumaktadır. “O” harfine benzeyen işaretleri de içeren kabartmalardaki figürler o dönemde henüz hayvanların evcilleştirilmediğini ortaya çıkartmaktadır. Bu önemli yapıların etrafında çok sayıda heykel parçası bulundu. 2004 yılında tapınakları içeren yapı adalarının hemen arkasında açılan yeni yapı adalarının hemen arkasında açıla yeni bir alanda, küçük oval planlı evlere ait duvarların üst kısımlarına rastlandı ve burada ilkine bitişik ikinci bir yerleşim daha belirlendi. Kazılar İstanbul Arkeoloji Enstitüsü tarafından, Harald Hauptmann ve Klaus Schmidt yönetiminde, Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi ile işbirliği içinde yürütülüyor. Her gün yeni bulgularla bilim dünyasını sarsan Göbeklitepe, dünyanın en eski ve büyük tapınma alanının Anadolu’da olduğunu göstererek, tarihi yeniden yazarken Türkiye için yeni bir turizm potansiyeli sunuyor.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Meltem Cansever, Türkiye’nin Kültür Mirası 100 Şaheser, NTV Yayınları, 2011

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun