Genç Kalemler

  • Genç Kalemler : Dilde sadeleşme akımının öncülüğünü yapan dil ve edebiyat dergisi.
  • Yayın tarihi : Haziran 1909

Dilde sadeleşme akımının öncülüğünü yapan dil ve edebiyat dergisi. Genç Kalemler, Manastır’da Hüsn ve Şiir adıyla on beş günde bir yayımlanan edebî dergiydi. Dördüncü sayıdan sonra Selânik’e taşınan dergi, burada Selânik Hukuk Mektebi talebeleri H. Hüsnü ile İsmâil Subhi tarafından çıkarıldı. Hüsn ve Şiir’in dili eskiye nazaran sade olmakla beraber mecmuanın şuurlu bir dil politikasının olduğunu söylemek mümkün değildi. Siyasî konulara pek yer vermeyen Hüsn ve Şiir mecmuasının adı fazla romantik bulununca Âkil Koyuncu’nun teklifiyle bir süre sonra Genç Kalemler olarak değiştirildi. Genç Kalemler, II. Meşrutiyet sonrasında sistemli bir şekilde ortaya çıkan Türkçülük ideolojisinin yayın organıdır. İttihat ve Terakkî’nin merkez-i umûmî kâtibi olan Nesîmî Sârim aynı zamanda Genç Kalemler’in başyazarı olup mecmua partiden maddî ve manevî destek görmekteyse de parti derginin yayın ilkesine müdahale etmeme taahhüdünde bulundu. Genç Kalemler dilde Türkçülük denilebilecek kültür ideolojisinin neşir organı oldu.

Millî edebiyat denince akla ilk gelen yayın organı olan Genç Kalemler dergisinde edebî ve siyasî konuların dışında felsefî, sosyolojik, antropolojik vb. ilmî meseleler ele alındı. Genç Kalemler’in II. cildiyle başlatılan yeni lisan hareketi Türkçe’nin sadeleştirilmesine yönelik sistemli ilk hareketti. Hareketin adı “yeni lisan” olmakla beraber bütün gayretler sadece dil üzerinde yoğunlaşmamaktaydı. Millî bir edebiyat oluşturmak için millî bir dil politikası geliştirilmesi düşüncesiyle yola çıkan yazarlar dilin edebiyattan, edebiyatın da dilden ayrı düşünülemeyeceğinin bilincindeydiler. Türk dili ve edebiyatının mevcut durumunu tesbit edildikten sonra yanlışlıkları dile getirildi. Sadece problem ortaya konmakla kalmadı, çare de gösterildi. Yeni lisan hareketi, Arapça ve Farsça kelimelerin dilden tamamen atılması yönündeki bir tasfiyeciliği reddettiği gibi yeni kelimeler arayışı ile Orta Asya Türklüğü’ne dönmeyi de prensip olarak benimsemedi. Yabancı dillerden kelime alınmasına değil bu dillerden alınan kelimelerin Türkçe’nin telaffuzuna uydurulmadan kullanılmasına karşı çıkıldı. Derginin kapanışına kadar toplam yirmi dört sayı yayımlanan “Yeni Lisan” başlıklı makalelerde mesele enine boyuna tartışıldı. Türkçe’nin bugünkü şeklini almasında Genç Kalemler’in ve özellikle yeni lisan hareketinin küçümsenmeyecek payı vardır. 

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Çelik, Hüseyin, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 14, 1996

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun