Gazi Süleyman Paşa Cami Küçük Ayasofya

Gazi Süleyman Paşa Cami Küçük Ayasofya
  • Yer : Kırklareli- Vize
  • Önem : Kiliseden çevrilen cami

Vize surlarının içinde bulunan yapı Büyük Cami veya Gazi Süleyman Paşa Camii olarak da bilinir. Bugün cami olarak kullanılan yapı Bizans devrinde şehrin ana kilisesiydi. Şimdiki biçimini 13.- 14. Yüzyıl olan son Bizans devrinde almış olan Ayasofya, çok kez el değiştiren Vize’nin 1453 tarihinden sonra kesin bir şekilde Türk topraklarına dahil olmasının ardından camiye çevrildi. Kasaba 1368’den itibaren birçok kez fethedildi. Önce Türkler ardından Bizans idaresine geçti. Bazı kaynaklarda 1411-1413 yıllarında Mûsâ Çelebi tarafından bir daha ele geçirilse de sonra yeniden Bizanslılarca alındığı yazar. Cami haline kim tarafından getirildiği bilinmeyen yapının Gazi Mihal Bey oğullarından Süleyman Bey’in vakfı olduğu düşünülür. Yapının oldukça harap ve bakımsız duruda olması nedeniyle Vakıflar İdaresi’nce tamir hazırlıkları yapılsa da işe başlanamadı. Uzun aradan sonra Vakıflar tarafından tamirata başlanmış fakat çalışmalar bitirilmeden yarım bırakıldı. Büyük miktara varan mezar taşlarından caminin önünde evvelce geniş bir hazîre olduğu anlaşılır.

Bizans sanatının son yüzyıllarında ortaya çıkan Vize Ayasofyası, Mora’da Mistra’daki kiliselerde görülen “karma” tipte bir binadır. Üst yapısı “Yunan haçı” şeklinde olan caminin zemin planı bir bazilika biçimindedir. Yapının ortasında yüksek kasnaklı bir kubbe yükselir. Harap durumda olması nedeniyle yenileme ve ekleme maksatlı yapılan tamirat sonrası orijinal görünümü ve mimari düzeni korundu ve zarar verilmedi. Bugün görülen minber ve mihrap hiçbir sanat değeri olmayan unsurlardır. Yapıya geçen yüzyılda içinde oldukça güzel bir ahşap mahfil inşa edildi. Giriş cephesinde, cümle kapısının üstünde mevcut ikiz veya üçüz pencereler yıkıldıklarından bu kısım XIX. yüzyılda Batı tarzında ahşap bir inşaat ile kapatıldı. Caminin içinden çıkılan minaresi ise 1961’de kürsü kısmına kadar yok olmuştu. Caminin içinde, kubbede ve tonozlarda geç Osmanlı devrine ait kalem işi nakışlarla duvarlarda yazılar bulunuyordu. 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Eyice, Semavi, Ayasofya Cami, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1991, c.4, sf. 223-224

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun