Galatasaray Lisesi

Galatasaray Lisesi
  • Açılış Tarihi : 1868

Türk eğitim tarihinde önemli bir yere sahip olan Galatasaray Lisesi Tanzimat devrinde eğitim alanında gerçekleştirilen faaliyetler sonucu kuruldu. Az masrafla çok öğrenci yetiştirmek üzere İstanbul’da Batılı anlamda yeni bir okul açma düşüncesi ortaya çıktı. Fakat Islahat Fermanı’nın ilân edilmesinin üzerinden on yıl geçmesine rağmen Osmanlı hükümeti ciddi olarak ıslahata girişmedi. Fransa, çeşitli zümrelerin kaynaştırılması fikrinde ısrar etti. İstanbul’da hükümet yetkilileriyle Fransız elçisi arasında mektebin dayanacağı esaslar tesbit edildi. Fransızlar okulun lise seviyesinde olmasını, cins ve din farkı gözetilmeksizin öğrenci alınmasını, öğretimin Fransızca olmasını ve yönetimin de Fransız öğretmenlerinin elinde bulunmasını istedi. Osmanlı ise öğretimin Türkçe yapılmasında ısrar etti. Sonuçta Babıâli, bazı derslerin Türkçe okutulması şartıyla Fransız teklifini kabul etti. Padişahın onayı ile Mekteb-i Sultânî’nin on maddelik nizamnamesi yayımlandı. Nizamnamede Mekteb-i Sultânî’nin, farklı dinlere mensup çocukların eğitimleri için Avrupa’nın orta dereceli okullarının örnek alındığı, okulu bitiren öğrencilere imtihanla diploma verileceği ve devlet hizmetinde istihdam edilecekleri kaydedilmekteydi.

Modern Türkiye’nin oluşmasında büyük rolü olan Mekteb-i Sultânî’ye öğrenci kaydına Mayıs 1868’den itibaren başlandı. Beyoğlu semtinde bulunan Galata Sarayı’nda eğitime başladığı için Galatasaray Mekteb-i Sultanîsi adını aldı. Osmanlı devlet adamları okulun başarıya ulaşması için büyük gayret sarf ettiler. Cumhuriyet’in kuruluşundan sonra “sultanî” isimleri “lise”ye çevrilince mektebin adı Galatasaray Lisesi oldu. Galatasaray Mekteb-i Sultânîsi’nin iki önemli amacı vardı. Birincisi devlete liyakatli memur yetiştirmek ve ihtiyaç duyulan seçkin zümreyi oluşturmaktı. Bu amaç gerçekleşti ve okuldan mezun olan pek çok kişi devletin önemli kademelerinde görev aldı. Mektebin ikinci amacı ise Osmanlı toplumunu oluşturan unsurları birbirleriyle kaynaştırmaktı. Fransız devlet adamı ve eğitimcilerine göre okulda uygulanacak eğitim programıyla din ve ırklar arasındaki düşmanlık azalacak, çeşitli din ve ırklara mensup unsurlar Osmanlı milliyetçiliği etrafında birleşecekti. Fakat bu amaç gerçekleşmedi. Unsurlar arasında uzlaşma sağlanamadığı gibi ayrılıkçı faaliyetler daha da arttı. Galatasaray Mekteb-i Sultânîsi’nin yönetimi hep Türk hükümetlerinin elinde bulunmakla birlikte Fransa’nın kontrolü ve müdahalesi hiçbir zaman eksik olmadı.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Şişman, Adnan, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 13, 1996

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun