Friedrich Dieterici

Friedrich Dieterici
  • Önem : İslâm felsefesi ve Arap edebiyatı alanlarındaki çalışmalarıyla tanınan Alman şarkiyatçısı
  • Doğum : 1821 - Berlin, Almanya
  • Ölüm : 1903 - Berlin, Almanya
  • Başlıca Eserleri : Mutanabbi und Seifuddaula, Mutanabbii carmina cum commentario Vahidii, Alfārābī's philosophische Abhandlungen

İlk önemli şarkiyatçılardan olan Dieterici Yüksek öğrenimini Berlin ve Halle üniversitelerinde tamamladı; özellikle Halle’deki çalışmalarını Doğu dilleri üzerinde yoğunlaştırdı. Berlin Üniversitesi’nde doktorasını verdi. Doğu’ya yaptığı seyahat sırasında Mısır, Suriye, Filistin gibi İslâm ülkelerini gezdi; ilmî araştırma ve temaslarda bulundu. Daha sonra tekrar Berlin’e döndü; 1850 yılında doçent unvanıyla Berlin Üniversitesi’nde Arap dili öğretim üyeliğine tayin edildi. Bir müddet sonra da aynı üniversitede profesör oldu ve ölümüne kadar yürüttüğü bu görevi sırasında İslâmiyat’la ilgili pek çok araştırma yaptı. Özellikle Arap edebiyatı ve İslâm felsefesi alanlarında kaleme aldığı eserleri, metin neşri ve tercümeleriyle İslâmiyat üzerine daha sonraki yıllarda yapılacak çalışmalara yön verdi, meslektaşlarına araştırma ve tartışma zemini hazırladı. Ünlü Arap şairi Ebü’t-Tayyib el-Mütenebbî’nin Hamdânî emîri Seyfüddevle ile olan ilişkilerine dair ele aldığı eser özellikle Mütenebbî’nin şiirlerinin değerini, Arap şiiri içindeki yerini tespit bakımından önemli görüldü ve Mütenebbî ile ilgili araştırmalarda dikkate alınmaya lâyık bir çalışma olarak değerlendirildi. Dieterici bu eserinde, şarkiyatçıların bazı görüş ve tespitlerine de yer verdi.

Dieterici’nin başlıca çalışma alanlarından birini Fârâbî’nin eserleri oluşturdu. Fârâbî ile ilgili çalışmalarını, filozofun es-Siyâsetü’l-medeniyye adlı eserinin Almanca tercümesini hazırlamakla sürdürdü. Ancak ölümü sebebiyle sonuçlandıramadığı bu çalışma, vasiyeti uyarınca öğrencisi Paul Brönnle tarafından tamamlanarak Dieterici’nin hayatı ve ilmî çalışmalarına dair bir girişle birlikte Die Staatsleitung al-Fārābī’s, Eine methaphysisch-ethische Studie adıyla yayımlandı. Dieterici, İhvân-ı Safâ ile İhvân-ı Safâ Risâleleri üzerine geniş ve o dönem için orijinal olan önemli çalışmalar yaptı. Otuz yıl kadar süren ve günümüzde de değerini koruyan bu çalışmalar genellikle metin neşri, tercüme ve giriş mahiyetindeki değerlendirme yazılarından meydana gelir. Bu çalışmaların ilkini oluşturan eser, VIII. risâlede yer alan ve insanlarla hayvanlar arasındaki çekişmeyi anlatan bir masalın muhtasar tercümesidir. Dieterici’nin bu çalışmaları genellikle serbest tercüme şeklinde olmakla birlikte orijinal metinlerdeki temel fikirlere uygunluğu bakımından güvenilir kabul edildi. Eserlere eklenen önsözlerde risâlelerin müellifleri, kaynakları ve İhvân-ı Safâ topluluğu hakkında bazı tartışmalara yer verildi, ayrıca tercümelerin bir kısmına açıklayıcı mahiyette notlar eklendi.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Çağrıcı, Mustafa, Friedrich Dieterici, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 9, 1994

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun