Fergani

Fergani
  • Doğum : 800 - 805 ?
  • Ölüm : 870 - Fergana - Özbekistan
  • Bilim dalı : Astronomi, matematik

Fergani; Abbasiler dönemde öne çıkan matematikçi ve astronom.

Hayatı

Hayatı hakkında yeterli bilgi olmayan ilim adamının Fergana’da doğduğu düşünülmektedir. Halife Me’mun, Mu’tasım-Billah, Vasik-Billah ve Mütevekkil-Alellah dönemlerinde devrin önde gelen astronom ve matematikçileri arasında yer alan Fergani, devlet hizmetinde mühendis olarak çalıştığıı bilinmektedir. Fustat’ta Nil nehrinin su seviyesini tesbit etmek için inşa edilen el-Mikyasü’l-cedid’in yapımı onun sorumluluğundadır. Fergani’nin ölüm tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte bu projeyi 861 yılında tamamlandığına göre bu tarihten sonra vefat ettiği düşünülmektedir.

Eserleri

Cevamiu ilmi’n-nücum ve usulü’l-harekati’s-semaviyye, Fergani’yi İslam dünyasından daha çok Batı dünyasında üne kavuşturmuş olan kitaptır. Batlamyus’un el-Mecisŧî adlı eserinin bir özeti mahiyetinde olmakla birlikte gerek birinci ve ikinci fasıllarında takvimlerle tarihler hakkında verdiği bilgiler, gerekse Batlamyus’a karşı ortaya koyduğu bazı itirazlar bakımından ayrı bir öneme sahiptir.

Bu kitabın Ortaçağ Avrupası’nda astronomi ilminin gelişmesine ne büyük ölçüde tesir ettiğini anlayabilmek için onun kütüphanelerdeki Latince yazmalarının bolluğuna dikkat etmek yeterlidir. Hiç şühesiz XII. Yüzyıldan itibaren XV. Yüzyılın sonlarına kadar Avrupa’da astronomi alanındaki çalışmalar için vazgeçilmez bir kaynak olmuş ve özellikle Batlamyus’un astronomik sistemi onun vasıtası ile yayılmıştır.

El-Kamil fi sanati’l-usturlab, yıldız hesapları, usturlap ve matematik teorilerinden bahsetmektedir. Çeşitli yazma nüshaları da mevcuttur.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Kaya, M. , Şelhup S. , Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt 12, 1995

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun